2026_03_16 - VNG Magazine nr 2 (Paperturn) - Flipbook - Page 29
Op het eerste gezicht ziet het er nog zo mooi uit
voor 2024. De jaarrekeningen kleuren opvallend
groen en ook de BDO Benchmark Nederlandse
Gemeenten 2026 laat zien dat veel gemeenten over
2024 positief afsloten: gezamenlijk rond de 1,9 miljard
euro overschot, een lichte stijging van de solvabiliteit
en ogenschijnlijk meer 昀椀nanciële ruimte.
O
Bernard van den Belt
Maar wie iets verder kijkt dan de laatste kolom van de
jaarrekening, ziet dat het fundament wankelt. In de
meerjarenramingen verwacht bijna 70 procent van de
gemeenten voor 2025–2029 per saldo juist tekorten.
Daarnaast waarschuwde de Raad voor het Openbaar
Bestuur (ROB) eind vorig jaar dat het gemeentefonds
‘nog steeds niet goed genoeg’ is: de verdeling is onvoldoende uitlegbaar, te instabiel over de jaren heen en
biedt raadsleden te weinig houvast om hun taken
goed te kunnen uitvoeren en verantwoorden.
Daarom vroegen we vijf gemeenten die in de benchmark opvallend verschillend presteren naar hun
verhaal achter de cijfers. Groningen scoort het
laagst onder de grote gemeenten, Kampen het
laagst onder middelgrote gemeenten. Dordrecht
staat bovenaan als best scorende grote gemeente,
Hoeksche Waard het beste van middelgrote
gemeenten en Staphorst is al jaren de best
scorende kleine gemeente. Maar achter deze
uiteenlopende cijfers schuilt verrassend vaak
dezelfde strijd.
Momentopname
Soms vertelt een cijfer precies wat je níet moet
geloven. Kampen is een treffende illustratie. Aan het
eind van 2023 kocht de gemeente voor 185 miljoen
euro grond van een NV, die drie dagen later via dividend weer werd teruggestort. ‘BDO maakte die
momentopname exact in de dagen tussen de transacties’, zegt wethouder Bernard van den Belt. ‘Hoewel het beeld voor die paar dagen klopte, geeft het
een vertekend beeld van de resultaten.’ Omdat het
meetmoment precies midden in die transactie viel,
schoot de schuldquote tijdelijk tot boven de 130
procent en kreeg Kampen een van de laagste
scores in de benchmark. Terwijl er structureel niets
aan de hand was, veranderde één momentopname
het beeld volledig.
In Groningen is het niet een toevallige piek, maar
zijn het bewuste keuzes die de cijfers drukken.
De gemeente investeert fors in de energietransitie,
bijvoorbeeld in Warmtestad, een publiek energiebedrijf. Ook investeert ze in grondposities die nodig
zijn om te sturen op betaalbare woningbouw.
Die investeringen maken de solvabiliteit lager en
MAART 2026 | 29
