2026_03_16 - VNG Magazine nr 2 (Paperturn) - Flipbook - Page 3
Column
ADEMRUIMTE
VOOR GOED
BESTUUR
Leonard Geluk is algemeen directeur van
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Onderweg naar een nieuwjaarsreceptie breekt
m’n trapper af. Met de 昀椀ets aan de hand loop ik
richting de metrohalte en maak een schuiver op
de besneeuwde stoep. Weken later doet m’n
stuitje nog pijn. In de krant staat de volgende
dag een reportage over het winterweer. De verslaggever spreekt iemand die ook uitgleed en
gewond raakte. Ze vindt het ‘schandalig’ dat de
stoep niet sneeuwvrij was, en wil de gemeente
verantwoordelijk stellen.
Intussen gloort al de lente, maar ik denk aan
het voorval vanwege het kabinetsvoornemen
een vereenvoudigingswet te maken, bedoeld
om elk jaar minimaal vijfhonderd regels te
schrappen. Een kleinere overheid vinden veel
mensen prima. Tegelijk is er in de samenleving
weinig bereidheid risico’s te accepteren. Als er
een parkeergarage instort door een constructiefout, is de slotsom dat de gemeente meer toezicht had moeten houden.
Niet zo lang geleden, in de nasleep van de toeslagenaffaire – en bij de opkomst van Pieter
Omtzigt – was goed bestuur het gevleugelde
woord in Den Haag. Nu staat het slechts één
keer in het regeerakkoord in relatie tot de overzeese gebiedsdelen. Goed bestuur zou meer
aandacht verdienen. Ook gezien dat andere vergeetwoord: bestaanszekerheid. Wat betekenen
de ingrepen in sociale zekerheid voor mensen?
Maar dit terzijde.
Als we minder regels willen en er elk jaar
honderden gaan afschaffen, dan zou dit
gestoeld moeten zijn op een redenering over
goed bestuur. Als we niet alles in regels willen
va琀琀en, wat is dan wel goed bestuur?
Neem bijvoorbeeld het huwelijk, het toppunt
van samenleven, je kunt het doen in gemeenschap van goederen of op huwelijkse voorwaarden. In een ordner vol regels kunnen de
comparanten precies vastleggen van ‘als dit,
dan dat’. Ze kunnen ook zeggen: we vertrouwen elkaar, en als het toch niet lukt, dan
komen we er wel uit. De eerste variant staat
bol van regels, de tweede is gestoeld op één
basale regel: we doen de dingen naar redelijkheid en billijkheid. Zijn we daaraan toe in een
samenleving waarin iemand die uitglijdt, naar
de rechter wil stappen om de gemeente aansprakelijk te stellen?
Minder regels en minder controle zou een
kleinere overheidsorganisatie mogelijk
maken. Dat kan alleen lukken met andere
beginselen van goed bestuur. De sleutels daarvoor zijn minder controle en meer vertrouwen,
erkenning dat de overheid risico’s niet kan
wegnemen en de bereidheid om risico’s te
accepteren, en het voorzorgsbeginsel dat wie
regels overtreedt of onverantwoordelijke risico’s neemt, verantwoordelijk wordt gesteld.
Vertrouwen is goed, controle is beter, zei
Lenin. Van die benauwde toestand is weinig
goeds gekomen. In een rechtsstaat kunnen
de begrippen ‘redelijkheid en billijkheid’ en
de klassieke deugden ‘wijsheid, gematigdheid, moed en rechtvaardigheid’ ademruimte
geven aan het denken over goed bestuur.
Minder controle. Meer vertrouwen.
Meer risicobereidheid.
MAART 2026 | 03
