2026_03_16 - VNG Magazine nr 2 (Paperturn) - Flipbook - Page 31
Gemeentebegroting
Dordrecht ziet langetermijnbegroten niet alleen als
een kwestie van cijfers, maar vooral als een kwestie
van volgorde. De gemeente koppelt een structureel
evenwicht op de lange termijn aan een investeringsagenda tot 2030 en verder. Tegelijkertijd is zij terughoudend met het nemen van onomkeerbare
bezuinigingsbesluiten. ‘Sluit je vandaag een wijkzwembad, dan komt het nooit meer terug’, zegt de
wethouder. ‘Dat soort keuzes moet je alleen maken
met een horizon die verder reikt dan de eerstvolgende raadsperiode.’
OZB of bibliotheek?
Ook daar knelt het vaak. Want bezuinig je op de
korte termijn op cultuur, sport en bibliotheken, of
verhoog je de lasten? Uiteindelijk is begroten ook
het ordenen van waarden. Politiek kiezen betekent
dat gemeenten niet alleen rekenen, maar ook rangschikken: wat is noodzakelijk, wat is wenselijk, en
wat is het waard om voor te betalen?
Die weging verschilt per gemeente. Kampen moet
bijvoorbeeld keuzes maken tussen bibliotheken,
zwembaden, cultuur en groenonderhoud. Met een
belastingcapaciteit van 72 procent is er nog altijd
ruimte voor lastenverzwaring, maar de raad is verdeeld: voor sommige partijen is cultuur bijvoorbeeld
een luxe, voor anderen een basisvoorziening.
Staphorst laat daarbij zien wat bestuurlijke stabiliteit
waard kan zijn. Omdat de politieke verhoudingen in
Staphorst al jaren relatief constant blijven, ontstaat
er ruimte om consequent een langetermijnkoers te
volgen, zowel 昀椀nancieel als inhoudelijk. Hoewel politieke stabiliteit natuurlijk niet overal even haalbaar is,
helpt die een raad wel om investeringen in onderwijs,
woningbouw en lokale economie vol te houden, zonder de jaarlijkse re昀氀ex van ad-hocbezuinigingen.
‘Juist omdat we niet telkens van koers wisselen, kunnen we vasthouden aan wat nodig is voor de
komende tien à vijftien jaar’, zegt Mulder.
Structurele druk
Zelfs met scherpe keuzes of politieke continuïteit blijven er krachten waar gemeenten weinig
grip op hebben, zoals:
Lucas Mulder
Jeugdzorg
• Kosten stijgen sneller dan rijksbijdrage.
• Besparingen uit de Hervormingsagenda
Jeugd 2023-2028 zijn al in ramingen
verwerkt.
• Realisatie daarvan is onzeker door beperkte
sturingsmogelijkheden.
Vastgoedopgave
• Veel gebouwen (zwembaden, sporthallen,
• scholen) die vaak zonder boekwaarde in de
boeken staan, moeten wél verbeterd worden.
• Vervanging en verduurzaming drukken in de
komende tien tot twintig jaar op begrotingen.
• Gemeentebegrotingen missen vaak registers
die laten zien wat echt nodig is.
Uitvoeringskracht
• Tekorten aan personeel en langlopende procedures waardoor projecten doorschuiven.
• Daardoor lijken begrotingen en jaarrekeningen optimistischer dan ze werkelijk zijn.
Gemeentefonds
• ROB stelt dat de verdeling onvoldoende
uitlegbaar en instabiel is.
• De verdeling gebeurt op basis van maatstaven (verdeelcriteria), maar sommige
maatstaven zijn te dominant.
• Heldere normen ontbreken om tijdig bij
te sturen.
Stabiliteit
Sluit je vandaag een
wijkzwembad, dan komt
het nooit meer terug
Hoe gemeenten omgaan met uitdagingen rondom
investeren, reserves, jeugdzorg, vastgoed en breder
gezien een onzekere toekomst, verschilt. Maar dat
ligt niet aan een gezonde of ongezonde 昀椀nanciële
positie: dat ligt aan individuele mogelijkheden om te
kunnen voorbereiden op een onzekere toekomst.
Bestaande én nieuwe raadsleden die durven prioriteren, faseren en uitlegbaar kiezen, maken van de
komende raadsperiode het begin van structurele
stabiliteit. Maar dat kan alleen als ook het 昀椀nanciële
en bestuurlijke stelsel meebeweegt: met voorspelbare inkomsten en reële verantwoordelijkheden.
MAART 2026 | 31
