2026_03_16 - VNG Magazine nr 2 (Paperturn) - Flipbook - Page 47
Column
Het prisoners dilemma
van gemeentelijk
samenwerken
Nathan Ducastel is directeur
van VNG Realisatie, dat werkt
aan ontwikkel-, uitvoering- en
handhavingsondersteuning
voor gemeenten.
Ik zie dagelijks hoe sterk gemeenten samen kunnen zijn. Tegelijkertijd
vinden ze het soms lastig om samenwerking écht te omarmen. Je
eigen systemen werken immers. Je eigen processen zijn ingericht. Je
mensen weten hoe het zit. Dus voelt de overstap naar iets gezamenlijks als een risico: misschien wordt het net iets minder passend, misschien verlies je invloed, misschien duren zaken iets
langer. Zolang iedere gemeente vanuit zichzelf blijft denken, houden we elkaar gevangen. Het lijkt wat dat betreft op een prisoner’s dilemma. Individueel redenerend is het logisch om vast te
houden aan wat je hebt. Maar als we samen optrekken komt
iederéén verder.
Binnen de VNG richt VNG Realisatie zich op de dienstverlenende taak. We zijn begonnen vanuit het
digitale domein met als doel ICT van gemeenten beter op elkaar aan laten sluiten. Inmiddels zijn we
uitgegroeid tot een organisatie van zo’n vierhonderd professionals. We ondersteunen gemeenten
met de gemeentelijke referentiearchitectuur (GEMMA), met de GIBIT-inkoopvoorwaarden, met de
verwerkersovereenkomst, met gezamenlijke aanbestedingen, met implementatie van de Omgevingswet, met informatiebeveiliging en met innovatie. Altijd met hetzelfde doel: de gemeenschappelijkheid versterken.
Toch kiezen niet alle gemeenten voor gemeenschappelijkheid. Sommige kiezen liever voor maatwerk en dat is ook begrijpelijk. Dat past namelijk perfect bij de eigen processen. Maar niet elke
gemeente kan het zich veroorloven om hoogspecialistische kennis zelf in huis te halen of eigen
oplossingen te blijven doorontwikkelen. Door collectief in te kopen of te standaardiseren, realiseren we aantoonbare voordelen. Gezamenlijke contracten, bijvoorbeeld voor telefonie of software,
leveren structurele besparingen op. Collectieve onderhandelingen met grote leveranciers versterken onze positie. En door expertise te bundelen, kunnen we specialistische kennis beschikbaar
maken voor álle gemeenten, niet alleen voor de grootste.
Die spanning speelt ook in het digitale domein. Gemeenten staan onder druk door strengere eisen
rond privacy, informatiebeveiliging en Europese digitaliseringsdoelen. Met het programma Common Ground investeren we in een andere manier van organiseren van gemeentelijke ICT: minder
verkokerd, meer modulair, toekomstbestendig. In lijn met de Nederlandse Digitaliseringsstrategie
waarin overheden gezamenlijk optrekken, werken we aan cloud, AI en digitale weerbaarheid. Digitalisering is niet alleen een technisch onderwerp meer. Het raakt aan dienstverlening, democratie,
veiligheid en ethiek. En dat kan beter door te samenwerken.
Mijn oproep aan nieuwe raadsleden is daarom: help ons uit het prisoner’s dilemma te breken. Durf
het gesprek te voeren over samenwerken. Want collectieve kracht is geen luxe, maar noodzaak.
MAART 2026 | 47
