VNG Magazine augustus 2026 - Flipbook - Page 14
Signal
Sharon
Voorzi琀琀er van de VNG en burgemeester van Utrecht
Sharon Dijksma signaleert wat er speelt in de lokale
politiek. In gesprek met Mark Reijerman (beleidsadviseur
Arbeidszaken bij de VNG) over het volle stroomnet.
Mark
Hoi Sharon, In Apeldoorn willen we nieuwe woningen bouwen, bijvoorbeeld bij
Beekbergsebroek. Tegelijkertijd willen bedrijven op plekken als de Ecofactorij kunnen
groeien en verduurzamen. Ook inwoners willen elektrisch rijden, zonnepanelen leggen
of hun huis anders verwarmen. Maar al die ambities hebben één ding gemeen: ze
hebben stroom nodig. Hoe voorkomen we dat het volle stroomnet straks bepaalt
welke woningen, bedrijven of inwoners wel vooruit kunnen en welke niet?
10:01
Ha Mark, Volgens mij moeten we erkennen dat het volle stroomnet geen tijdelijk probleem is,
maar bepalend wordt voor onze keuzes. Als we niets doen, krijgt straks degene die als eerste
komt een aansluiting. Dat is niet per se wat we willen. Dus de vraag is eigenlijk: durven we zelf
prioriteiten te stellen in wat het belangrijkst is? Tegelijk kunnen we slimmer omgaan met wat
er al is, door beter te spreiden, op te slaan en samen te werken. Het echte gesprek is dus:
hoe maken we bewuste en eerlijke keuzes vóórdat het net dat voor ons doet?
10:03
Mark
Dat punt over ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’ vind ik heel belangrijk. Want dat klinkt
misschien eerlijk, maar bij een vol stroomnet kan het juist betekenen dat toeval gaat
bepalen wat lokaal nog mogelijk is. In Apeldoorn wordt dat steeds concreter. We willen
nieuwe woningen bouwen en tegelijkertijd willen ondernemers kunnen groeien en
verduurzamen. En inwoners willen hun huis aanpassen voor de toekomst. Als niet alles
tegelijk kan, moeten we dus niet alleen praten over meer kabels en transformatorhuisjes,
maar ook over de vraag wat we als samenleving het belangrijkst vinden. Hoe zorgen
we dat gemeenten daarin niet achteraf worden geconfronteerd met schaarste, maar
vooraf eerlijke keuzes kunnen maken?
10:07
Natuurlijk kunnen gemeenten dit niet alleen oplossen, maar ze moeten wél eerder en
nadrukkelijker hun rol pakken. Aan tafel plaatsnemen. Stap naar voren! Het volle stroomnet
maakt duidelijk dat schaarste geen toekomstvraag meer is, maar iets waar we nu op moeten
sturen. Het is belangrijk dat gemeenten vanaf het begin meedenken over hoe capaciteit
wordt verdeeld en we moeten ook nu al nadenken over hoe je dat lokaal transparant
en begrijpelijk organiseert.
10:11
Mark
De ‘stap naar voren’ spreekt me aan. Gemeenten kunnen niet achteroverleunen als de
gevolgen van een vol stroomnet juist lokaal terechtkomen. Tegelijk zit daar voor mij ook de
spanning. Naar voren stappen betekent volgens mij niet dat gemeenten zelf netbeheerder
moeten worden. Gemeenten moeten kunnen meewegen wat maatschappelijk belangrijk is,
maar raadsleden zijn geen netbeheerders. Hoe stappen gemeenten naar voren, zonder op
de stoel van de netbeheerder te gaan zitten?
10:18
Voor mij betekent ‘naar voren stappen’ vooral: duidelijk maken wat je als gemeente
belangrijk vindt, en dat tijdig inbrengen in het gesprek met netbeheerders en andere
overheden. Het laatste bestuurlijk overleg met het rijk heeft opgeleverd dat gemeenten niet
langer voor extra kosten gesteld staan zoals eerder wel het plan was. Maar dat vraagt ook
om een heldere rolverdeling: de netbeheerder gaat over het netwerk, wij over de keuzes
voor stad en dorp. En juist door die rollen goed te respecteren én samen op te trekken,
kun je schaarste eerlijker en bewuster verdelen. Transparantie naar inwoners en
ondernemers is daarbij cruciaal.
10:25
?
14 | VNG MAGAZINE
