VNG Magazine augustus 2026 - Flipbook - Page 19
Brein van buiten
het bouwen van een community en het opzetten van
een hitteplan met onderlinge afspraken. Vermenigvuldig je dat met de honderd gemeenten die er
komend jaar bij moeten komen, zoals de rijksoverheid beoogt, dan praat je over maximaal 500.000
euro. Dat is in verhouding met budgetten die naar
wateroverlast gaat relatief beperkt. En dit belangrijke
thema kan toch niet blijven liggen op zo’n bedrag?’
Welke structurele maatregelen zijn er nodig
om beter om te gaan met hi琀琀estress?
‘Er bestaat al zoiets als de 3-30-300-regel: 3 bomen
zichtbaar vanuit je woonkamer, 30 procent groene
schaduw en binnen 300 meter een park of groene
ruimte. Maar groene buitenruimte is niet genoeg.
Als de zon de hele dag in je slaapkamer op de
vierde verdieping schijnt, kun je ’s nachts niet
slapen, ook al is het beneden in het park koel.
We moeten de buitenruimte blijven vergroenen,
maar de gebouwkant is nog steeds onderbelicht.
Bij het verduurzamen van gebouwen wordt – ook
door gemeentes – vaak gedacht vanuit comfort in
de winter, maar geen rekening gehouden met hitte
in de zomer.’
Geïsoleerde woningen waar de warmte
moeilijk uit kan.
‘Exact. En dat heeft weer met budget te maken.
Als je een gebouw fantastisch isoleert, maar geen
zonwering mag ophangen omdat dat niet in die
budgettering past, wordt het in de zomer natuurlijk
loeiheet. Kijk bijvoorbeeld naar woningcorporaties
die moeten investeren in verduurzaming. Daar is
vaak geen 昀椀nanciële ruimte om zonwering erbij te
regelen. Het blijft hardnekkig: we hebben het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie, waarin we
woningen op een warmtenet of andere duurzame
warmtebron aansluiten, maar koeltebehoefte en zonwering nemen we daarin veelal niet mee. We zouden
bij de verduurzaming van woningen ook de hitteproblematiek mee moeten nemen en zoeken naar oplossingen die zowel in de winter als in de zomer tot een
leefbare woning leiden. Bijvoorbeeld door gecombineerde systemen die kunnen verwarmen en koelen,
waardoor over een paar jaar niet overal alsnog airco’s
geplaatst gaan worden voor verkoeling in de zomer.
Daar ligt nog een grote opgave. Daarnaast moet er
aandacht komen voor koele ruimtes om bij extreme
hitte naartoe te gaan wanneer het in je eigen woning
écht te heet wordt, zoals bij code rood van juni dit
jaar. Een groen parkje werkt bij 30 graden, maar niet
bij 37. Bij zulke temperaturen moeten er meer binnenplekken komen die op verkoeling zijn ingericht.
Bijvoorbeeld in bibliotheken, supermarkten of buurthuizen, met een hoekje waar je kunt zitten.’
Handreiking Lokaal Hitteplan
De handreiking Lokaal Hitteplan (zie QR-code) helpt gemeenten,
regio’s en GGD’s om samen met lokale partners en organisaties
als het Rode Kruis een lokaal hitteplan op te stellen. Zo’n plan
beschrijft doelstellingen en afspraken om gezondheidsproblemen
door hitte te voorkomen en legt bestaande maatregelen vast.
Dit omvat zowel acties tijdens hitteperiodes als preventieve maatregelen vóór de zomer. De handreiking biedt aandachtspunten,
achtergronden en een overzicht van taken en informatiebronnen.
Kunnen jullie als Klimaatverbond dat geluid
goed kwijt bij lokale overheden?
‘Je merkt dat hitte een nieuw onderwerp is waarover
nog veel onbekend is. Daarom hebben we twee communities of practice opgezet. De eerste, rond hitte, richt
zich op hitteadaptatie: van lokale hitteplannen tot de
vraag waar koele ruimtes aan moeten voldoen of hoe
je omgaat met hitte in de buitenruimte en voor buitenwerkers. Sinds vorig jaar hebben we ook een community of practice over koelte in de warmtetransitie
opgezet, omdat die koppeling te weinig van de grond
kwam. Binnen 3 weken hadden we al 120 geïnteresseerde gemeenten. Dat laat zien hoeveel behoefte er
naar kennis en praktijkverhalen van anderen is.’
Wat kan een beleidsmedewerker bij een
gemeente mórgen al doen?
[Lacht] ‘Ik wil geen pr-praatje voor het Klimaatverbond
geven, maar … je aanmelden bij onze community of
practice! Probeer er in elk geval voor te zorgen dat
ook de koeltevraag een plekje krijgt in je warmteprogramma’s en warmtetransitie. Denk bijvoorbeeld
nú al na over opties voor zonwering en niet pas met
code rood. Kijk ook eens naar de menukaart voor
integrale hitteaanpak [zie QR-code, red.] die in
opdracht van het ministerie van Volkshuisvesting en
Ruimtelijke Ordening en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, in samenwerking met Klimaatverbond Nederland, TAUW en &昀氀ux is ontwikkeld en
die je als gemeente helpt om samen met partners
en collega’s tot concrete acties te komen voor structurele aanpak van hitte.’
Menukaart
Hitte
En hoe gaat het qua hi琀琀eplannen in het
Caribisch deel van ons koninkrijk?
‘Toevallig kregen we net een vraag vanuit het ministerie en het RIVM of wij samen met Bonaire willen
nadenken over het lokale hitteplan dat zij nu daar
ontwikkelen. Interessant om te horen hoe ze dat
daar doen.
Lokaal
Hitteplan
AUGUSTUS 2026 | 19
