VNG Magazine augustus 2026 - Flipbook - Page 35
Partijloze burgemeesters
partijloze. Als dat er nu veertig zijn, vind ik dat
het niet erg opschiet’, zegt Schouten. ‘Voor een
burgemeester is het belangrijk om goed overzicht
te houden over veel verschillende onderwerpen.
Je moet structuren aanbrengen, stressbestendig
zijn, met allerlei mensen kunnen omgaan, incasseringsvermogen hebben. De samenleving is zo
complex geworden dat je veel oplossend vermogen
nodig hebt. Dan is het handig om veel verschillende
werelden te kennen, zoals in mijn geval die van zorg
en veiligheid. Daar doe ik echt mijn voordeel mee.’
Intrinsieke motivatie
Fröhlich heeft sinds zijn aanstelling diverse zijinstromers begeleid. Hij bespeurt bij hen een
enorme intrinsieke motivatie. ‘Zij hebben vaak niet
het netwerk van een voormalig ambtenaar of
wethouder en moeten dus extra stappen zetten. Dat
doen ze ook. Ze doen erg hun best om een goede
burgemeester te kunnen zijn. Zelf heb ik dat ook als
unique sellingpoint gebruikt bij mijn sollicitatie. Aan
iedereen die het ambieert: ja, je kunt op je 50e nog
burgemeester worden. Het voordeel wanneer je uit
een bestuurderspartij komt, is dat je intern wordt
opgeleid. Wij moeten onszelf voorbereiden, maar
dat kan net zo goed. Dat we geen partij achter onze
naam hebben staan, vormt geen belemmering. In
andere gemeenten weten de meeste inwoners niet
eens van welke partij hun burgemeester afkomstig is.’
Voor dit vak heb je
mensen nodig die het
ongelofelijk leuk vinden
om met mensen om te
gaan en problemen op te
lossen. Die zi琀琀en overal
in de samenleving
‘Het politieke veld heb je zo door’, zegt ook Penn.
‘Goed besturen gaat over mensen bij elkaar brengen.
Heb je dat op een andere plek geleerd, dan is dat
ook goed.’ Fröhlich: ‘Voor dit vak heb je mensen
nodig die het ongelofelijk leuk vinden om met
mensen om te gaan en problemen op te lossen.
Die zitten overal in de samenleving, niet alleen
bij politieke partijen. Dus ja, pro昀椀teer daarvan en
benut die vijver.’
‘Soms helpt het
om een apolitiek
pro昀椀el te hebben’
Niels Karsten
Universitair hoofddocent Niels Karsten van Tilburg University,
gespecialiseerd in het burgemeestersambt, vindt het logisch dat
het aantal partijloze burgemeesters toeneemt. ‘Enerzijds omdat
gemeenteraden vaker naar professionele bestuurders zoeken.
Dat kunnen oud-wethouders zijn, maar ook mensen die bij
semipublieke organisaties, politie of justitie hebben gewerkt.
Die groep is vaak partijloos. Daarnaast kan die onafhankelijkheid
heel goed werken. Neem bijvoorbeeld de uitvoering van de
Spreidingswet. Sommige partijen zijn daar fel tegen. Als medeverantwoordelijke voor de uitvoering helpt het dan om een
apolitiek pro昀椀el te hebben.’ Zelf heeft Karsten geen voorkeur
voor een partijgebonden of partijloze burgemeester. ‘Wel vind ik
dat onafhankelijkheid past bij een aantal rollen, ook al functioneert de ene groep nauwelijks anders dan de andere. We kennen
eigenlijk geen voorbeelden van burgemeesters die, ik noem
maar een onderwerp, de naleving van het demonstratierecht
politiek invullen. De concerten van rapper Ye in Arnhem mochten,
ondanks zijn walgelijke opvattingen, doorgaan omdat het een
grondrecht is. Niet omdat de burgemeester voorstander was.’
Karsten weet dat het partijlidmaatschap desondanks soms een
ballast is. Niet zozeer binnen het gemeentehuis, maar eerder in
het contact met inwoners. ‘Zij wijzen er dan op dat een bepaald
besluit tegen het partijstandpunt ingaat en spreken de burgemeester daarop aan. Velen vinden het om die reden vervelend
dat in krantenberichten hun partij tussen haakjes achter de naam
staat. In Assen heeft Marco Out in 2018 zijn VVD-lidmaatschap
opgezegd. Hij kon zich niet langer vereenzelvigen met de landelijke partij en wil er dus ook niet meer op worden aangesproken.
Recent deed Servaas Stoop (West Betuwe) hetzelfde bij de
SGP vanwege het asielstandpunt. Soms is het makkelijker
om partijloos te zijn.’
‘We zijn in Nederland ook anders naar de burgemeester gaan
kijken, meer als professioneel bestuurder. Lang waren het door
Den Haag benoemde partijprominenten. De laatste 25 jaar
maken gemeenteraden hun eigen keuzes. Zij denken bij de
sollicitatie zelf na wat voor soort burgemeester ze willen. Ik
zie het aantal partijloze burgemeesters in de toekomst verder
toenemen. Vooral in gemeenten met gepolariseerde raden en
gefragmenteerde colleges kan ik me voorstellen dat je hecht
aan een onafhankelijke burgemeester.’
AUGUSTUS 2026 | 35
