VNG Magazine augustus 2026 - Flipbook - Page 40
Ondersteuningsteam Asiel
Als het misgaat
Zulke voorzorgsmaatregelen horen nu eenmaal bij de
dynamiek van zulke demonstraties. Om verschillende
redenen hangt escalatie vaak in de lucht. Soms
komen er bijvoorbeeld Defend-groepen van buiten en
ontstaat er een grimmige sfeer. De lokale jeugd vindt
het interessant en sluit zich aan. Zodra zo’n Defendgroep weer vertrekt, blijft de jeugd achter. Iemand
gooit een steen, waarna de demonstratie escaleert.
Als er vooraf al zorgen zijn over jeugdgroepen, wordt
er rond de opening van een opvang soms extra contact met die jeugd gezocht.
In Didam blijft dit scenario uit, maar een ander
vooraf besproken scenario wordt wel werkelijkheid:
de komst van Edwin Wagensveld, voorman van de
rechts-radicale groep Pegida. ‘Het OTA had aangegeven
dat zoiets zou kunnen gebeuren’, vertelt Fellinger. De
Als kleine gemeente heb je daar
simpelweg geen kaas van gegeten:
andere bemensing, geen capaciteit
op nichekennis
Structurele borging
Het OTA werkt momenteel in pilotvorm tot eind oktober. De vraag
naar ondersteuning zal met hardere handhaving van de Spreidingswet waarschijnlijk toenemen. Daarom bespreken de samenwerkingspartners een meer gestructureerde inbedding.
Maar 昀椀nanciering blijft een knelpunt. ‘Bij meerdere gemeenten is
de situatie inmiddels geëscaleerd: dagelijkse demonstraties, agressie tegen bestuurders en ambtenaren, en sterk oplopende kosten
voor OOV-inzet’, vertelt Van Steenis. ‘Het gaat vaak om kleinere
gemeenten met beperkte OOV-capaciteit, die veel moeten inhuren.
Soms al wekenlang, tot het punt dat het niet meer verantwoord is
teams door te laten draaien.’
Het OTA kan in de pilotfase, ge昀椀nancierd door JenV, alleen kortdurende inzet 昀椀nancieren om gemeenten tijdelijk op te schalen.
‘Structurele inzet, zoals langdurige extra beveiliging bij aanhoudende weerstand, kan niet worden ge昀椀nancierd.’ Ook hiervoor, net
als voor alle vraagstukken die gemoeid gaan met asielopvang,
moet dus een structurele oplossing komen.
gemeente moest rekenen op tegendemonstranten
die ook net zo kritisch van de andere kant zijn en dat
gebeurde ook met de aanwezigheid van een tegendemonstrant van Extinction Rebellion. ‘Dat scenario
hadden we al voorzien en dus hadden we de protestlocaties vooraf goed geregeld, want die moeten binnen
gehoor- en zichtafstand van elkaar plaatsvinden. Maar
al waren we erop voorbereid, we bleven waakzaam.’
Hoewel het gewicht van het OTA vooral in de
voorbereidingsfase ligt, kan het team ook acuut hulp
verlenen tijdens een demonstratie. ‘Als het moet,
spring ik zo in de auto om naar een gemeente te
gaan om te helpen’, zegt Steenwelle. ‘Wij zijn geen
team dat maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot
17.00 draait. Demonstraties spelen zich juist vaak buiten die uren af.’ In Didam bleek dat niet nodig: de politie hield vlot vijf mensen met vuurwerk aan, waarna
de rust terugkeerde. Wilders sprak nog ruim twintig
minuten voor zo’n vierhonderd aanwezigen. Op een
enkele fakkel na verliep de afsluiting rustig.
Nichekennis
Had Montferland de demonstratie succesvol kunnen
begeleiden zonder hulp van het OTA? ‘Het heeft ons
echt geholpen’, zegt Fellinger. Ze herkent ook het verschil uit haar eigen ervaring als voormalig of昀椀cier van
justitie: een grote gemeente is beter bestand tegen
demonstraties van alle soorten en maten. Als voorbeeld noemt ze de vraag welke vlaggen en leuzen er
bij zo’n evenement getoond mogen worden. ‘Als
kleine gemeente heb je daar simpelweg geen kaas
van gegeten: andere bemensing, geen capaciteit
op nichekennis.’
Wat vooral opviel, was hoe goed de lokale
partners op elkaar ingespeeld raakten. ‘Dankzij
de TDA-structuur zagen we dat de mensen van de
openbare ruimte die met de dranghekken en het
materieel bezig waren, heel prettig contact hadden
met de politie en daar veel van hebben geleerd.
Dat geldt ook voor onze boa’s.’
Ook het OTA is een ervaring rijker, waardoor het
team zijn inzet kan blijven verbeteren. Van Steenis:
‘We proberen de punten die we bij gemeente A leren
mee te nemen naar het vervolgtraject voor
gemeente B. We zijn nu ook aan het kijken of we
een aantal best practices bij elkaar kunnen krijgen.
Zodat niet iedere gemeente opnieuw het wiel hoeft
uit te vinden.’
Aanmelden voor ondersteuning? Neem contact
op via ondersteuningsteamasiel@vng.nl.
40 | VNG MAGAZINE
