VNG Magazine december 2025 - Flipbook - 19
Aanslagen met explosieven
AANSLAGEN MET EXPLOSIEVEN HOUDEN NEDERLANDSE GEMEENTEN
AL MEER DAN TWEE JAAR IN HUN GREEP. OP 6 NOVEMBER
PRESENTEERDE DE VNG HET LANDELIJK HANDELINGSKADER
TIJDENS EEN BIJEENKOMST VAN HET NETWERK EXPLOSIES IN
GEMEENTEN (NEIG). ‘ER WAS BEHOEFTE AAN PERSPECTIEF.’
Tekst: Rick van der Waarden
E
Een 16-jarige jongen krijgt een bericht via sociale
media: of hij voor € 300 een tas in een portiek wil
leggen. Of hij nu makkelijk geld wil verdienen of
onder druk wordt gezet, één ding is zeker: ergens
schudt later, midden in de nacht, een buurt op zijn
grondvesten door een knal met meer kracht dan
een handgranaat.
Wat ooit vooral in de Randstad voorkwam, gebeurt
inmiddels al meer dan twee jaar door het hele land:
aanslagen met explosieven – meestal zwaar en illegaal vuurwerk, zoals Cobra’s – vaak uitgevoerd door
jongeren die worden benaderd door ronselaars.
Wraak, intimidatie en handel
De ontplo昀케ng aan de Tarwekamp in Den Haag vorig
jaar staat bij velen nog scherp op het netvlies. Zes
doden, verwoeste woningen. Het is een extreem
voorbeeld van een helaas niet uitzonderlijk probleem. De cijfers spreken voor zich: in 2023 registreerde de politie 901 explosies, in 2024 liep dat op
tot 1.543. Ook dit jaar gaat het hard.
Jos van der Stap
Volgens Jos van der Stap, programmamanager
High Impact Crime bij de politie, is het een complex
fenomeen. Aanslagen gebeuren in het criminele
circuit, maar ook in bijvoorbeeld de relationele sfeer
of bij een zakelijk con昀氀ict. Het motief blijkt niet
altijd makkelijk te achterhalen. ‘Soms zijn het jongens die ruzie met elkaar hebben en explosieven
gebruiken om druk uit te oefenen’, zegt hij. ‘Dat kan
via familieleden of anderen die er niets mee te
maken hebben, maar die de ander wél raken.’
Andere aanslagen lijken soms te maken te hebben
met het criminele circuit, maar kunnen alsnog om
persoonlijke con昀氀icten gaan.
voorbeeld € 1.200 van de opdrachtgever en ronselen
jongens om voor € 300 een bom te plaatsen.’ Vaak
zijn dat jongens in een kwetsbare maatschappelijke
en economische positie. Soms ook in een psychisch
kwetsbare situatie.
Daarnaast wordt zwaar vuurwerk vaak illegaal
verhandeld. Het mag alleen door professionals
worden gebruikt tijdens vuurwerkshows. De politie
neemt veel illegaal vuurwerk in beslag en controleert op de invoer van zwaar vuurwerk over de grens
samen met Duitse en Belgische collega’s.
‘We moeten niet vergeten dat vuurwerk een internationale handel is’, benadrukt Van der Stap. ‘Dit
zware vuurwerk komt uit buitenlandse fabrieken.
Vrachtwagens vol explosieven rijden door tunnels in
Zwitserland deze kant op, terwijl vervoerders zeggen dat het bijvoorbeeld autoradio’s zijn. Ook dat
moet stoppen.’
Het kabinet voert gesprekken met andere EU-landen
over strengere en gelijke maatregelen. Bijvoorbeeld
een verbod op de productie van professioneel vuurwerk zoals 昀氀ash bangers (zwaar knalvuurwerk).
Naar zulk vuurwerk is weinig vraag in de professionele vuurwerkindustrie, maar het wordt veel ingezet
bij aanslagen met explosieven.
Wilt u op de hoogte blijven van de
ontwikkelingen rondom de lokale
aanpak van aanslagen met
explosieven? Scan de QR-code.
Landelijk handelingskader
Naast wraak en intimidatie speelt geld ook mee.
Opdrachtgevers vinden ronselaars, die er op hun
beurt weer een handeltje in zien. Van der Stap:
‘Sommige jongens ontdekken dat er makkelijk te
verdienen valt met explosieven als zij andere jongeren het werk laten uitvoeren. Zijzelf ontvangen bij-
Elke explosie heeft enorme impact op een
gemeente. Slachtoffers hebben hulp nodig en
bewoners eisen veiligheid. Burgemeesters staan
voor lastige keuzes: wanneer moeten ze een pand
sluiten, cameratoezicht instellen of optreden
zonder dat alle feiten bekend zijn? Daarnaast
DECEMBER 2025 | 19
