VNG Magazine december 2025 - Flipbook - 22
Aanslagen met explosieven
de gemeente en de politie langs bij getroffenen en directe
buren. Waar nodig biedt de politie ondersteuning van
Slachtofferhulp Nederland aan.’
Dreiging van (herhaal)explosies
3
En daarna? Gaat er nog een explosie komen, sluit de
gemeente het pand, waarom en voor hoelang? Naast
manieren om de meldingsbereidheid onder buurtbewoners
te verhogen – en daarmee herhalingen te voorkomen –
geeft het handelingskader een overzicht van bestuurlijke
maatregelen die een burgemeester kan nemen.
Die vergen een goede afweging, want elke maatregel heeft
voor- en nadelen. Denk bijvoorbeeld aan cameratoezicht:
een maatregel die het belang van de openbare orde dient,
door het toezicht te verbeteren. Maar die ook onrust kan
veroorzaken doordat camera’s duidelijk zichtbaar zijn.
Een meer uitzonderlijke maatregel is het gebiedsverbod.
Dit kan worden opgelegd aan een duidelijk doelwit
van dreiging, wanneer iemands aanwezigheid nieuwe
aanslagen kan uitlokken en de persoon niet meewerkt. Om
herhaalexplosies te ontmoedigen, mag iemand bijvoorbeeld
(tijdelijk) niet meer in één of meerdere wijken komen. Wel
valt de effectiviteit van deze maatregel lastig in te scha琀琀en,
omdat de beslissing vaak niet bij daders bekend is.
De burgemeester kan sinds 1 januari 2024 ook besluiten
een pand te sluiten bij (dreiging van) ernstig geweld,
om te voorkomen dat de openbare orde opnieuw wordt
verstoord. Een maatregel die om zorgvuldige afweging
vraagt, zeker als er bijvoorbeeld sprake is van kinderen
in de woning: of zij worden (mogelijk onnodig) uit hun
vertrouwde omgeving gehaald, of zij lopen het risico
slachtoffer van een explosie te worden.
Ten slo琀琀e kan een gebied ook worden aangewezen als
veiligheidsrisicogebied wanneer wapens of dreiging
daarvan de openbare orde verstoren. In zo’n gebied mag
preventief worden gefouilleerd.
Nazorg
4
Voor de nazorgfase helpt het handelingskader bij de
afstemming met de gemeenteraad, het begeleiden
van omwonenden en het voortze琀琀en van bestuurlijke
maatregelen. Maar nazorg is een bredere fase, laat
Ro琀琀erdam zien. De stad geldt inmiddels als koploper in
het omgaan met dit soort incidenten.
Om bewoners goed te informeren, verstuurt Ro琀琀erdam een
standaardbrief met uitleg over het incident, de genomen
22 | VNG MAGAZINE
maatregelen, contactpunten (zoals Slachtofferhulp
Nederland) en brandveiligheidsadvies. Daarnaast
organiseert de gemeente bewonersbijeenkomsten,
inloopmomenten en straatgesprekken – soms met
een kof昀椀ekar in de buurt, om de drempel te verlagen.
Persoonlijke uitnodigingen, via de wijkagent of een
vertrouwd gezicht uit de gemeenschap, vergroten de
betrokkenheid en leiden tot een hogere opkomst.
Ook meet de gemeente maatschappelijke onrust
door onder andere snel de wijk in te gaan, gesprekken
te voeren en signalen op te halen van bijvoorbeeld
wijkagenten en lokale organisaties.
In 2026 start Ro琀琀erdam een pilot met speciaal
opgeleide wijkmanagers met kennis van crisiskunde
en psychosociale hulp, die collega’s ondersteunen bij
impactvolle incidenten. Ook begint in deze stad, vanaf
december dit jaar, de landelijke pilot ‘Na de knal: Samen
de stilte doorbreken’, een website en gemeenschap voor
en door slachtoffers van explosies. Daarbij is de ambitie
dat Ro琀琀erdam tien wijkkameraden krijgt – vrijwilligers
met ondersteuning vanuit het ministerie van JenV.
Download het
volledige landelijk
handelingskader via
de QR-code.
Meld Misdaad Anoniem
Sinds september loopt er een campagne van
Meld Misdaad Anoniem (M.) om het signaleren
en melden van explosiegeweld te stimuleren. In
tegenstelling tot eerdere campagnes van M. ligt
de nadruk nu ook op jongeren onder de 25 jaar. Zij
worden via platforms zoals Snapchat en Instagram
bereikt met aangepaste content, waaronder korte
video’s en een interactieve quiz.
De campagne bestaat uit een gefaseerde aanpak
van drie maanden. Deelnemende gemeenten
ontvangen een toolkit, inclusief digitale
content voor sociale media. Inmiddels doen
negentien gemeenten mee. Gemeenten die
ook willen deelnemen, kunnen zich aanmelden
via projecten@meldmisdaadanoniem.nl.
De campagne wordt tot de zomer van 2026
gesubsidieerd door het ministerie van JenV,
waardoor alleen beperkte uitvoeringskosten
voor de gemeenten gelden.
