VNG Magazine december 2025 - Flipbook - 37
Brein van buiten
kracht van de regio. We moeten ruimtelijke kwaliteit
niet centraal willen regisseren, zoals in de jaren 60,
70 en 80. De identiteit en het talent van een regio
moeten vooropstaan.’
Is de huidige nota niet wat té vrijblijvend? Er
wordt vooruitgekeken naar 2050 en 2100.
Maar het wordt niet duidelijk hoe we willen
dat Nederland er dan uitziet. Met scherpere
keuzes kan die regio veel gerichter aan de slag.
‘Op nationaal niveau zullen er inderdaad richtinggevende keuzes moeten worden gemaakt. Dat zijn
uiteindelijk ook keuzes die de politiek zal moeten
maken. Maar er lopen bij lokale en regionale overheden natuurlijk al allerlei projecten en programma’s
voor de ruimtelijke inrichting, die stoppen niet ineens.
Het gaat om het samenspel tussen nationaal en
regionaal niveau.’
Maar als je écht aan een toekomstvisie voor
je gemeente wil werken, is het dan niet
noodzakelijk dat je bijvoorbeeld weet hoe
de landelijke politiek het stikstofprobleem
op willen lossen?
‘De landelijke politiek heeft inderdaad veel belangrijke keuzes te lang voor zich uitgeschoven. Ik denk
dat we inmiddels heel dicht tegen het punt aanzitten dat die moeilijke keuzes onafwendbaar zijn. En
Den Haag zal gemeenten hard nodig hebben om de
pijn daarvan te verzachten.’
Hoezo?
‘Het contact met burgers wordt alleen maar belangrijker. En daar spelen gemeenten een cruciale rol in.
Bijvoorbeeld door ze mee te nemen in de afweging,
als er moeilijke besluiten genomen moeten worden.
Ik denk dat dat een van de grootste opgaven van
gemeenten is.’
In de ‘Ontwerp-Nota Ruimte’ is ook geen
investeringsagenda opgenomen. Kunnen
gemeenten wel werk maken van hun ruimtelijke ordening als ze niet weten hoe ze dit
kunnen 昀椀nancieren?
‘Ruimtelijke ordening heeft geen eigen middelen. Dat
geldt op alle schaalniveaus: voor het rijk, de provincies
én de gemeenten. De benodigde 昀椀nanciering moet
altijd gevonden worden in bestaande sectorale begrotingen. Dat is in dit geval niet anders.’
Al met al komt er weer een grote verantwoordelijkheid bij gemeenten te liggen.
Worden ze wel genoeg gesteund door het rijk?
de ondersteuning in de uitvoering kan inderdaad nog
beter. Dan bedoel ik niet per se met geld, het kan ook
met expertise. Dat vind ik overigens ook een verantwoordelijkheid van gemeenten zelf. Zij verdienen
adequate ondersteuning. Ik hoop dat ze daarom ook
vaker een beroep gaan doen op de capaciteiten van
de rijksoverheid. Zeker kleinere gemeenten.’
Waarom zij?
‘Gemeenten met een groot ambtenarenapparaat
hebben vaak stedenbouwkundigen en architecten
in dienst. Voor de kleinere gemeenten zit dat er in
veel gevallen niet in. Dat merkten we bijvoorbeeld
na de aardbevingen in de provincie Groningen. In
sommige dorpen is wel 90 procent van de woningen
gerenoveerd en/of versterkt. Zonder aandacht voor
ruimtelijke kwaliteit veranderde het aangezicht van
zo’n dorp enorm. Gelukkig wordt daar inmiddels
rekening mee gehouden, mede dankzij het instellen
van een regiobouwmeester. En dat leidde niet tot
hogere kosten of vertraging.’
Hoe kunnen gemeenten ruimtelijke
ordening meer aandacht geven?
‘Kijk anders naar de opgaven. Door te investeren in
kwalitatieve ingrepen in de leefomgeving kun je veel
maatschappelijke problemen voorkomen of verminderen. Haal obstakels van straat in wijken waar veel
ouderen wonen en geef voorrang aan langzaam verkeer. Plaats meer openbare toiletten. Als we oudere
mensen de mogelijkheden bieden om de straat op
te gaan, zelf hun boodschappen te doen en andere
mensen te ontmoeten, dan vergroot je de kwaliteit
van hun leven én hun gezondheid. Ook hier geldt
weer: als we anders naar vraagstukken leren kijken,
wordt er meer mogelijk.’
CV
Francesco Veenstra (1973) studeerde aan de
Ro琀琀erdamse Academie van Bouwkunst en
werkte daarna bij architectenbureau
Mecanoo, waarvan hij van 2007 tot 2017
mede-eigenaar van was. In 2017 was hij
medeoprichter van Vakwerk Architecten in
Delft. Tussen 2019 en 2021 was hij voorzi琀琀er
van de Koninklijke Bond van Nederlandse
Architectenbureaus.
‘Ik zie dat Den Haag op dit thema de laatste jaren
veel meer de verbinding met gemeenten zoekt. Maar
DECEMBER 2025 | 37
