VNG Magazine december 2025 - Flipbook - 7
Column
SJEFFEN
Leonard Geluk is algemeen directeur van
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Het nieuwe werkwoord ‘sjeffen’ is precies
waar gemeenten goed in zijn. Ze sjeffen bijvoorbeeld dat in de Merwedekanaalzone een
nieuwe (netbewuste) wijk wordt gebouwd in
een gebied waar het eigenlijk onmogelijk was
door netcongestie. Gemeenten combineren
opgaven, brengen partijen samen en weten ze
te commi琀琀eren aan wat er gebeuren moet.
Inwoners hebben veel meer vertrouwen in hun
gemeente (58% - Citisens 2024) dan in de
landelijke politiek (4%, onderzoek van RTL in
augustus 2025).
Wat kan het nieuwe kabinet leren van gemeenten? Vijf adviezen uit de gemeentelijke
praktijk om eindelijk het te land te sjeffen.
1. Bestuur collegiaal
In gemeenten zijn de wethouders samen verantwoordelijk. De wethouders van Onderwijs
en Economische Zaken zorgen samen dat
onderwijs wordt afgestemd op wat het
bedrijfsleven nodig heeft. Voor het kabinet
betekent dit dat portefeuilles collegiaal worden ingericht en dat alle ministers zich inzetten voor de gezamenlijke doelen. Wonen is
niet alleen ruimtelijke ordening, maar ook
stikstof, energie, water et cetera. In gemeenten zorgt de secretaris dat opgaven in samenhang in de organisatie komen. De rijksdienst
kan zo’n functie ook goed gebruiken.
2. Hanteer de menselijke maat
Maak de logica van de leefwereld leidend,
niet de systemen. Zie bijvoorbeeld kinderopvang(toeslag) niet los van armoede in een
gezin. Nog steeds krijgen te veel mensen problemen door ingewikkelde en tegenstrijdige
regels. En doordat professionals te weinig
vertrouwen en ruimte krijgen om te werken
vanuit de bedoeling.
3. Focus op uitvoering
In gemeenten zien en voelen we de impact
van de problemen. Bijvoorbeeld bij de
asielopvang en van onvoldoende woningen.
Beleid moet uitvoerbaar en integraal zijn. Het
nieuwe kabinet moet zich veel meer rekenschap geven van de uitvoering. Hoe werkt het
in de praktijk? Wat gaat er (niet) goed en hoe
kunnen we bijsturen?
4. Doe het samen met maatschappelijke
partners
Gemeenten maken keuzes samen met maatschappelijke partners. Een onderwijshuisvestingsplan zonder overleg met scholen zou
ondenkbaar zijn. Het kabinet kan voor alle
grote vraagstukken maatschappelijke
akkoorden sluiten met het maatschappelijk
middenveld. Dan krijgen we langetermijnafspraken met draagvlak in de samenleving.
5. Focus op de lange termijn
Gemeenten werken met langjarige programma’s voor de leefomgeving en de economie.
Voor het nieuwe kabinet is een kabinetsvisie
voor de lange termijn cruciaal. Niet voor de
komende vier jaar, maar liefst voor drie
regeerperiodes vooruit. Niet alles kan tegelijk
worden opgelost. Bewindslieden nemen daar
samen verantwoordelijkheid voor en houden
de lijn vast.
Met weemoed denk ik soms aan mijn
wethouderstijd in Ro琀琀erdam. De andere
wethouders zaten op dezelfde gang. Blindelings vonden we elkaar in de overlap van de
dossiers. Allen evenveel hart voor de stad,
we steunden elkaar bij politieke gedoetjes.
Verbonden is beter dan verdeeld. Mag het
nieuwe kabinet een vriendengroep zijn?
DECEMBER 2025 | 07
