VNG Magazine februari 2026 - Flipbook - 23
optie. Omdat dat grote gevolgen zou hebben voor
een groot deel van onze gemeente. Maar óók omdat
de leefbaarheid van het dorp Moerdijk daarin nog
verder af zal nemen, onder de grens die inwoners
zelf hebben gesteld. Dan blíjft de discussie over de
toekomst van Moerdijk terugkeren. Het is tijd voor
duidelijkheid, hoe moeilijk die boodschap ook is.’
Menselijke aanpak
En ja, die boodschap doet pijn. ‘De onzekerheid
vreet je op’, vertelt een vrouw op de Steenweg in
Moerdijk, steunend op haar loopwagen. ‘Ik hoef
geen zak geld. Ik wil gewoon wat ik nu heb. Geen
gedoe, geen zorgen.’
Even verderop, op de hoek van de Havendijk, discussiëren twee bevriende Moerdijkers over de rol van
de gemeente. Staat de leefbaarheid van het dorp
echt onder druk? En is de beslissing in overleg met
bewoners genomen? Het zijn vragen die het
meestal zo eensgezinde dorp verdelen, ook al
tijdens de bewonersbijeenkomst van enkele dagen
eerder. Nee, zegt jonge moeder Tessa Engel, geboren en getogen Moerdijker. ‘Dit nieuws heeft me
totaal verrast.’
Ja, zegt dorpsgenoot Jos Schalk. ‘Iedereen heeft
de kans gekregen om gehoord te worden. Je moet
alleen wel komen opdagen.’ Burgemeester
Moerkerke sluit zich daar graag bij aan. ‘Ik denk
dat we in de participatie geen mogelijkheid onbenut hebben gelaten.’
Eenvoudig is het participatietraject nooit. Zeker bij
zo’n heftige, emotionele beslissing als in Moerdijk is
het onmogelijk om iedereen tevreden te houden.
Dat moet ook niet de bedoeling zijn, zegt Beekmans. ‘Moerdijk is natuurlijk van een andere orde.
Maar burgers hebben ook de taak om in het algemeen belang te denken. Overheden zouden die discussie meer aan mogen zwengelen.’
We kunnen als mensheid overigens best buiten
onze eigen belangen denken, merkte Reinout de
Vries, participatie-expert bij EMMA. Zolang je maar
geduld hebt. ‘Als mensen horen dat er in hun
omgeving iets gaat veranderen, denken ze in
eerste instantie vooral aan de gevolgen voor
hunzelf. Verwacht niet dat je dat in één bewonersavond kan veranderen. Maar als je duidelijk en eerlijk bent, en investeert in persoonlijk contact, zie je
veel mensen na een paar bijeenkomsten de schakeling maken.’
Dat eerste contact is wel cruciaal, stelt Beekmans. ‘Je
kunt het slecht doen, of heel slecht. Probeer vooral te
Zó krijg je participatie op gang
Het participatieproces is een belangrijk, maar ontzettend ingewikkeld onderdeel van ruimtelijke projecten. Bijvoorbeeld omdat het
ingewikkeld is om inwoners te bereiken. Dat ligt onder andere aan
de insteek van participatie, denkt bestuursadviseur Ros. ‘Als je
bewoners vraagt om mee te denken over een abstracte omgevingsvisie of algemeen toekomstbeeld, dan komt er geen kip. Participeren is echt iets anders dan informeren. Doe het vooral open en spits
het toe op de vragen die je hebt. ‘We zoeken ruimte voor 50.000
woningen. Wil je meedenken waar we die kunnen realiseren?’
Hoe concreter die vraag, hoe beter. Ros: ‘Als je bewoners vraagt om
mee te denken over de komst van een azc, terwijl de komst daarvan
eigenlijk al besloten is, dan zullen ze zich al snel tegen dit plan gaan
verzetten. De instemmers zie je niet. Vraag ze om mee te denken
over de locatie, het aantal vluchtelingen of over het garanderen van
de veiligheid. Dan staan mensen misschien nog steeds in de weerstand, maar ze realiseren zich ook dat het azc er komt en denken
mee over je vraagstuk. Daardoor is de teleurstelling uiteindelijk vaak
ook minder.’
Wil je meer tips, en weten hoe je participatie
vooral niét moet aanpakken. De VNG presenteerde
onlangs de ‘Participatie blunderbundel: lessen
van gemeenten’. Bekijk de blunderbundel door
de QR-code te scannen.
voorkomen dat je het heel slecht doet. Want fouten in
het begin zijn heel moeilijk te repareren. Wat bewoners
nodig hebben is een duidelijk verhaal en een doordacht plan. Leg uit waarom het in het algemeen
belang is. Hoe het proces eruit gaat zien. En wat
bewoners kunnen verwachten. Helder en eerlijk.’
Reinout de Vries
Zelf was hij als voorzitter van een Ruimte voor de
Rivier-project aanwezig bij een eerste bewonersavond
waarin het afbreken van eeuwenoude boerderijen
werd besproken. Bij de vragenronde stak een bewoner
haar hand op. ‘Leuk, die vergoeding’, zei ze met
trillende stem. ‘Maar wat heb ik daar nou aan? Mijn
familie leeft hier al vier generaties. Ik wil niet weg.’
‘Dat was dé vraag van de avond’, zegt Beekmans. ‘Dan
komt het erop aan dat je empathisch bent, iemand
recht in de ogen aan durft te kijken, en dat je écht
gelooft in je verhaal. Mijn collega had eigenlijk een
heel simpel antwoord: ‘U heeft gelijk mevrouw, geld is
niet belangrijk. Het gaat erom dat we het fatsoenlijk
doen.’ En dat is het precies. Verwacht niet dat iedereen
voor je staat te klappen bij zulke moeilijke projecten.
Maar als je het goed aanpakt, kun je wel hun begrip
winnen. En geef je mensen het gevoel dat ze serieus
worden genomen. Dat is zoveel waard.’
FEBRUARI 2026 | 23
