VNG Magazine februari 2026 - Flipbook - 30
Suïcidepreventie
T
Twee jaar geleden verscheen een indrukwekkend
kunstwerk tegenover de Sint Martinuskerk in Weert.
Een 2,5 meter hoog en 4 meter lang standbeeld van
een jongen in een knalgele hoodie, in elkaar gedoken, in zichzelf verzonken, bijna verslagen door
onhoorbare gedachten. Michèle Ferrière, wethouder
in Weert, stond er elke zaterdag naast, samen met
veel partners, om het gesprek over mentale gezondheid en suïcide met mensen aan te gaan. Trots dat
het reizende kunstwerk* drie weken in de Limburgse
stad mocht staan.
die aan suïcide raken, waaronder het sociaal
domein. Bovendien hebben gemeenten ervaring met
het organiseren van samenwerking tussen verschillende (regionale) partijen. Sommige gemeenten zijn
hier voor de komst van de wet al mee begonnen. In
Weert was bijvoorbeeld de samenwerking met 113
Zelfmoordpreventie er al langer en richtte de
gemeente in 2021 samen met de andere gemeenten
van Midden-Limburg, MET ggz en de regionale GGD
ook het Actienetwerk Zelfmoordpreventie
Midden-Limburg op (zie kader).
Stille strijd, van de kunstenares Saskia Stolz, trok
aandacht. Heel veel zelfs. Het werd bekleed met
gele rozen, knuffels, kaarsen, foto’s van overledenen. Op een van de zaterdagen liepen een moeder
en haar dochter van rond de 12 jaar voorbij. Ze gingen weg, kwamen weer terug. Toen nog een keer. De
derde keer dat zij terugkwamen, zei de moeder
tegen haar dochter: ‘Vertel het nu aan die mevrouw.
Je zit met iets en je mag het vertellen.’
Voor regionale koplopers in preventie, zoals
Midden-Limburg, Zaanstreek-Waterland, IJsselland
en Amsterdam, maakt de wet het mogelijk om meer
regionale partners te betrekken en voorziet die voor
het eerst in landelijke 昀椀nanciering. Voor andere
gemeenten en regio’s is de wet een eerste, spannende stap.
Moedig stapte het meisje op Ferrière af. Ze vertelde
dat zij zich erg zorgen maakte over haar beste vriendin, die al meerdere keren concrete suïcideplannen
had gedeeld. Ze had het aan niemand durven vertellen, om niet het vertrouwen van haar vriendin te
schaden. Maar het geheim had haar veel stress
gegeven: niemand wist ervan, behalve zij.
Zo zijn er meer gesprekken die Ferrière zijn bijgebleven. Een puber met depressie vertelde dapper in het
bijzijn van haar ouders over haar eigen suïcidale
gedachten. Ferrière gaf tips, bijvoorbeeld dat ze het
telefoonnummer 113 kon bellen. ‘Maar de echte
impact ervan hoorde ik pas afgelopen zomer, toen ik
haar ouders tegenkwam bij een ijssalon. Ze waren
ontzettend dankbaar voor het kunstwerk. Het had
echt het gesprek over dit onderwerp binnen hun
gezin geopend.’
Wat verandert er?
Michèle Ferrière
Monique Kavelaars
30 | VNG MAGAZINE
Elke dag overlijden in Nederland gemiddeld vijf
mensen door suïcide. Dat maakt preventie geen luxe,
maar noodzaak. Het ministerie van VWS gaat met
landelijk beleid aan de slag en gemeenten moeten
hun eigen, lokale beleid maken met doelstellingen,
acties en gewenste resultaten. Dat betekent een plan
maken partners betrekken en zorgen dat signalering
en hulp structureel worden georganiseerd.
Met de komst van de Wet integrale suïcidepreventie
krijgen gemeenten een nieuwe, verbindende rol.
Omdat zij dicht bij inwoners staan, maar ook omdat
ze verantwoordelijk zijn voor meerdere domeinen
Ook voor 113 is het een positieve ontwikkeling. Om
suïcides te voorkomen is beleid nodig en uitvoering
op verschillende niveaus – landelijk, maar ook
lokaal. De 24/7 online hulpverlening van 113 is
gratis en de stichting, die de hulpvraag jaarlijks met
twintig procent ziet stijgen, krijgt door de wet ook
een nieuwe rol. Monique Kavelaars, bestuursvoorzitter van 113: ‘Toen duidelijk werd dat op 1 januari
2026 de wet in werking zou treden, belden veel
gemeenten ons of wij hen konden ondersteunen.
Voorheen dachten wij vaak: hoe komen we bij
gemeenten binnen? Nu kunnen we veel nadrukkelijker faciliteren, kennis vergaren, data delen en ervaringen beschikbaar stellen in programma’s.’
Actienetwerk Zelfmoordpreventie
Het Actienetwerk Zelfmoordpreventie Midden-Limburg
is een regionaal samenwerkingsverband van gemeenten, ggz-instellingen, maatschappelijke organisaties,
ervaringsdeskundigen en andere partners dat zich
inzet om het aantal suïcides en suïcidepogingen substantieel te verminderen in Midden-Limburg. Het netwerk richt zich op vier pijlers: het werkt aan het
doorbreken van het taboe rond suïcide door middel
van publiekscampagnes, traint sleutel昀椀guren in het
signaleren en bespreken van suïcide(gedachten),
benadert actief risicogroepen en verbetert de samenwerking in de keten. Hierdoor raken steeds meer organisaties en inwoners betrokken bij suïcidepreventie en
blijft het thema structureel op de agenda staan.
