VNG Magazine februari 2026 - Flipbook - 39
‘Het petitierecht is ons oudste
politieke grondrecht. Het verzekert al sinds de middeleeuwen
dat iedere burger zich ‘zonder
vrees voor benadeling’ tot de
overheid mag wenden om zijn
zaak te bepleiten. Een spreekuur
bij de wethouder is eigenlijk de
moderne vertaling hiervan. Het
gaat zelfs nog iets verder. Waar
de Grondwet zich beperkt tot
schriftelijke verzoeken, kan je op
een spreekuur de overheid ook
echt spreken.’
Wat als een
wethouder
tijdens het
spreekuur toezegging doet?
‘Een wethouder die geen nee aan
burgers durft te verkopen, deugt
niet voor diens ambt en is sowieso een risico voor de overheid.
Overigens moet het risico niet
overschat worden. Een beroep
op het vertrouwensbeginsel leidt
bij de rechter zelden tot iets. Hetzelfde geldt voor de vrees voor
precedentwerking. Sowieso is
er geen reden waarom een goed
idee géén precedentwerking zou
mogen hebben. En een wethouder die te snel een uitzondering
voor iemand maakt, heeft snel de
volgende inwoner op de stoep.
Goede bestuurders kunnen goede
spreekuren houden.’
Op de
kof昀椀e bij de
wethouder:
goed idee?
Klachten of
verzoeken indienen
bij de overheid kan
al eeuwen dankzij het
petitierecht. Tegen
woordig zijn er meer
mogelijkheden om
in contact te komen
met de overheid,
waaronder het wet
houdersspreekuur.
Thorbeckeprofessor
Geerten Boogaard
vertelt erover.
Kun je eisen
stellen aan de
verzoeken die
tijdens zo’n
spreekuur worden ingediend?
‘De Grondwet verzekert alleen het
recht om een schriftelijk verzoek
in te dienen. Alles wat gemeenten
in dezelfde geest meer organiseren kunnen ze zelf ook reguleren.
Een bepaalde aanmeldprocedure,
bijvoorbeeld, of het uitsluiten van
zaken die onder de rechter zijn.
Daarover kunnen nog wel brieven
worden gestuurd, maar die kunnen niet apart worden besproken
met de wethouder.’
Draagt het bij
aan de rechtsgelijkheid en het
recht van de burger om gehoord
te worden?
‘De gedachte dat een spreekuur snel volloopt en alleen een
klein gezelschap het oor van
de wethouder krijgt, blijkt mee
te vallen. Ook omdat er meer
mogelijkheden zijn om een zaak
aan te spannen of een klacht in
te dienen. Het vertrouwen in de
overheid wordt vaak bepaald door
de laatste ervaring met de overheid én de verhalen daarover. Het
effect van iemand die op een verjaardag vertelt over zijn ervaring
op een spreekuur moet niet onderschat worden. Het petitierecht in
de vorm van een spreekuur is nog
altijd een laagdrempelige vorm
van participatieve democratie.’
FEBRUARI 2026 | 39
Raad gevraagd
Wat zijn de
juridische verschillen tussen
het spreekuur
en het klassieke
petitierecht?
