VNG Magazine februari 2026 - Flipbook - 42
Verliefdheid en trouwen
Waarom is het vormen van politieke
coalities vaak zo lastig?
‘Politiek gaat uiteindelijk ook gewoon over mensen.
Daarom vind ik deze regeringsformatie juist weer zo
fascinerend. We hebben net een kabinet gehad dat
heel kort zat en waarbij het niet alleen inhoudelijk
lastig was, maar ook menselijk gewoon niet werkte.
Er was irritatie, er werd gelekt, mensen lagen elkaar
niet. Dan kun je denken: zet dat toch opzij. Maar dat
blijkt in de praktijk heel moeilijk. Je ziet dus hoe
belangrijk die klik is. Het begint bij onderling vertrouwen en elkaar iets gunnen. Uiteindelijk is het
ook maar gewoon een baan waar je elke dag naartoe gaat. Daarvan kun je stikchagrijnig worden, of
juist heel blij als je met 昀椀jne mensen samenwerkt.’
Hoe komt het dat samenwerken op lokaal
niveau vaak sneller lijkt te lukken?
‘Ik denk dat mensen elkaar in de gemeentepolitiek
toch vaak beter kennen. Zeker in
kleinere gemeenschappen heb je
een hecht netwerk. Je komt
elkaar tegen op school, bij de
sportclub, in de kerk of de supermarkt. Dat maakt dat je je netter
gedraagt en elkaar meer gunt.
Van oudsher werken mensen
het liefst samen in tribes van
zo’n honderdvijftig mensen.
Wordt de groep groter, dan heb
je sterke verhalen nodig voor verbinding. Lokaal heb
je vaker een gezamenlijk verhaal dat verbindt en dat
helpt enorm bij samenwerken.’
Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart
moeten weer nieuwe coalities worden
gesmeed. Hoe pak je dat goed aan?
‘Kijk in de eerste plaats goed naar menselijke verhoudingen binnen een coalitie. Kijk niet alleen naar
inhoud, maar ook naar wie klikt met wie. Leer elkaar
echt kennen, ook op persoonlijk niveau. Mensen
investeren enorm veel tijd in lokaal bestuur, vaak
meer dan de vergoeding compenseert. Dan moet het
ook voldoening geven. Dat lukt alleen als je elkaar
iets gunt, ook als je politiek ver uit elkaar staat.’
Ook bij gemeentefusies is een soepele
samenwerking van belang. Veel fusies
worden gedreven door 昀椀nanciële voordelen,
slagkracht en ef昀椀ciency. Weinig romantiek
dus. Zijn ‘verstandshuwelijken’ eerder
gedoemd te mislukken?
‘Het is eigenlijk een westers idee dat je elkaar eerst
heel leuk moet vinden om samen iets aan te gaan.
In grote delen van de wereld zijn gearrangeerde
huwelijken de norm – en ze
houden vaak langer stand dan
liefdeshuwelijken. Dat geldt ook
voor samenwerking. Soms werk
je samen omdat het moet: door
druk van buitenaf of omdat het
strategisch nodig is. Daar is niets
mis mee, maar wees daar dan
ook gewoon eerlijk over. Dus
noem een strategische alliantie
gewoon een strategische alliantie
en leg uit wat het beide partijen oplevert.
Zo’n verstandshuwelijk kost wel veel meer tijd dan
samenwerken uit liefde. Je moet elkaar echt leren
kennen, net als bij een gearrangeerd huwelijk. Dat
vraagt om een langere verkenningsfase: bij elkaar
langsgaan, elkaars projecten zien, elkaars cultuur
leren kennen. En tegelijk ook bewaken wat voor jou
echt belangrijk is.’
Je kunt
een nieuwe
samenwerking
eigenlijk niet groot
genoeg vieren
Cv
Danielle Braun is corporate antropoloog,
schrijver, spreker en directeur van de Academie
voor Organisatiecultuur. Zij helpt organisaties
en overheden bij cultuurverandering,
leiderschap en samenwerking, onder meer bij
fusies, herindelingen en cultuurcon昀氀icten. Met
25 jaar ervaring als manager en bestuurder in
onder andere gemeenten, asielopvang en de
veiligheidssector vertaalt zij antropologische
inzichten naar de praktijk. Auteur van onder
andere ‘The Corporate Tribe’ (uitgeroepen
tot Managementboek van het Jaar) en
‘In voor en tegenspoed’ (zie ook pagina 11).
42 | VNG MAGAZINE
Welke factoren kunnen zo’n verstandshuwelijk in de weg zi琀琀en?
‘Zo’n fusie vraagt om een eerlijk gesprek over waarden en belangen. Wat drijft de een, wat de ander?
Waar kunnen we elkaar vinden? Soms lukt dat pas
als je naar een hoger, gedeeld niveau kijkt. En maak
ook dieperliggende, historische issues, vooroordelen en sentimenten bespreekbaar. Voelt de ene
gemeente zich van oudsher minderwaardig of juist
superieur aan de ander? Wat is er aan oud zeer? Ga
dat niet verdoezelen, maar leg het op tafel. Dat is
belangrijk om elkaar echt te kunnen respecteren.’
