VNG Magazine februari 2026 - Flipbook - 43
Brein van buiten
Hoe belangrijk zijn rituelen bij fusies?
‘Enorm belangrijk! Ze helpen je brein, en dat van
anderen, te snappen dat er iets nieuws begint.
Huwelijksfeesten geven we om tegen onszelf en
onze omgeving te zeggen: vanaf nu is er iets
anders. We waren twee individuen en nu gaan we
samen in een verbonden situatie. Rituelen helpen
enorm om overgangen te markeren en nieuwe
situaties aan te zetten. Dat geldt ook voor coalities of
fusies. Je kunt zo’n nieuwe samenwerking eigenlijk
niet groot genoeg vieren. En neem bewust afscheid
van het oude. Dus geen dubbele appgroepen meer,
geen oude eilandjes.’
Samenleven
Wat is het geheim van een goed ‘huwelijk’?
‘Het cliché ‘blijf met elkaar communiceren’ geldt ook
bij een gemeentelijke fusie of alliantie. Blijf aan
elkaar vragen: wat is voor jou belangrijk? En maak
ook duidelijke afspraken vooraf. Dus: kiezen we
voor huwelijkse voorwaarden of voor in gemeenschap van goederen? Nemen we elkaars problemen
en verliezen over, of blijft dat ene probleemdossier
of dat achterstallige vastgoedonderhoud echt van
jou of van mij? Hoe organiseren we de 昀椀nanciën?
Gooien we alles op een hoop, of houden we ook nog
aparte potjes? Dus hoeveel wil je echt integreren?
Daarnaast gaat het ook om de taakverdeling. Als de
ene partner achter de schermen al het harde werk
verricht, terwijl de ander daarmee buiten goede sier
maakt, dan gaat dat wringen.’
Hoe voorkom je dat je uit elkaar groeit?
‘Inderdaad, net als in een huwelijk, zie je ook bij
gemeentelijke fusies, of bij gevormde coalities dat
uit elkaar groeien op de loer ligt. Dat de één bijvoorbeeld ambitieus een nieuw sciencepark wil
ontwikkelen, terwijl de ander het prima vindt om
een boerendorp te blijven.
In Italië zie je dat stellen ’s avonds samen een
blokje omgaan om de dag door te nemen. Dat
helpt om betrokken te blijven bij elkaars wensen en
ontwikkeling. Zo voorkom je dat je uit elkaar groeit.
Dat moeten gemeenten ook blijven doen. Blijf dat
rondje lopen. Blijf praten, blijf afstemmen.
Uiteindelijk gaat het om de simpele vraag: werken
we nog prettig samen als personen?’
En als voor- toch tegenspoed wordt?
‘In veel culturen wordt bij con昀氀icten hulp van
buiten gehaald, zoals een raad van ouderen.
Dat werkt ook hier: vraag hulp van een buurgemeente, ervaren oud-bestuurders of een externe
professional om het gesprek weer vlot te trekken.
Maak ook afspraken over wat je doet als het echt
botst. Neem dan bewust tijd om te bezinnen en
wees daarna eerlijk naar elkaar: willen we hier nog
samen voor gaan, of is dit het moment om uit elkaar
te gaan? Blijf niet jarenlang dralen en vechten, maar
wees duidelijk over waar je staat.’
Scheiden
Wat als het echt niet meer goed komt en je
uit elkaar wil?
‘Hoewel gefuseerde gemeenten nauwelijks kunnen
scheiden, kunnen coalities natuurlijk wel uiteenvallen. Wat er ook gebeurt: regel het goed. Maak een
plan met duidelijke afspraken over de ontvlechting.
Een ander belangrijk punt: hoe communiceer je de
scheiding naar alle betrokkenen? Doe dat samen,
net als bij je huwelijksaankondiging, zodat mensen
het niet alleen via de krant van één kant horen.
Zorg bovendien dat je die afspraken al maakt als je
gaat samenwerken. Dus tijdens die ‘verliefdheidsfase’ spreek je af hoe je netjes uit elkaar gaat als het
niet lukt. Daarmee voorkom je heel veel ellende.’
FEBRUARI 2026 | 43
