VNG Magazine juni 2026 - Flipbook - Page 17
Signal
Sharon
Woorden moeten
gevolgd worden
door daden
Als voorzi琀琀er van de VNG en
burgemeester van Utrecht signaleert
Sharon Dijksma veel van wat er
speelt in bestuurlijk Nederland.
Deze keer: de bescherming van de
democratische rechtsstaat.
De afgelopen tijd zien we iets zorgelijks gebeuren
in ons land. Protesten die uit de hand lopen,
bestuurders die onder druk worden gezet en
besluiten die niet meer zonder slag of stoot uitgevoerd kunnen worden. De spanning in onze
samenleving loopt op. Vorige maand zat ik daarom
in het Catshuis aan tafel met de minister-president
en betrokken bewindspersonen, samen met een
delegatie van de VNG. Niet voor een routineoverleg, maar omdat de situatie daarom vraagt: dit
gaat ergens over.
Daarom hebben we aangedrongen op harde
afspraken. Een heldere norm: geweld en
intimidatie horen niet thuis in een democratie.
Punt. En die norm moet niet alleen uitgesproken
worden, maar ook gehandhaafd. Wie de grenzen
overschrijdt, moet daarop aangesproken en zo
nodig vervolgd worden. Anders ondergraven we
onze eigen rechtsorde.
Wat zich afspeelt in plaatsen als Loosdrecht,
IJsselstein, ’s Hertogenbosch en Apeldoorn is geen
incident meer. Het patroon is duidelijk: intimidatie,
bedreiging, georganiseerde ontregeling. Gemeenten die hun verantwoordelijkheid nemen bij de
opvang van asielzoekers worden geconfronteerd
met een groeiende groep die grenzen bewust
opzoekt en er soms overheen gaat.
Laten we niet doen alsof dit alleen over asielopvang gaat. Natuurlijk, daar begint het vaak. Maar
het probleem is breder en fundamenteler. Als
lokale bestuurders hun werk niet meer veilig kunnen doen, als democratisch genomen besluiten
niet meer uitvoerbaar zijn omdat de druk te groot
wordt, dan raakt dat de kern van onze democratische rechtsstaat. Dan hebben we met elkaar een
probleem dat niet langer genegeerd kan worden.
Gemeenten blijven hun verantwoordelijkheid
nemen. Dat hebben we ook in het Catshuis gezegd.
Maar die inzet is niet onbeperkt. Het werkt alleen
als het Rijk niet op afstand blijft toekijken, maar
zichtbaar en onvoorwaardelijk naast ons staat.
Geen ambigue signalen, geen halfslachtige steun,
maar duidelijk leiderschap.
Daarnaast moeten gemeenten kunnen rekenen
op concrete ondersteuning. Niet alleen in woorden, maar ook in capaciteit, expertise en middelen. Het aangekondigde ‘vliegend team’ is een
stap in de goede richting.
En tenslo琀琀e: we moeten stoppen met het ad hoc
organiseren van opvang. Zolang we blijven
improviseren, blijft de druk bestaan. Structurele,
duurzame oplossingen, met ruimte voor lokaal
maatwerk, zijn geen luxe maar noodzaak.
Het gesprek in het Catshuis was constructief en
er is uitgesproken dat kabinet en gemeenten
schouder aan schouder optrekken. Dat is een
belangrijke stap. Maar woorden moeten nu
gevolgd worden door daden. De maatschappelijke onrust van vandaag vraagt om duidelijk
leiderschap, gezamenlijke verantwoordelijkheid
en het beschermen van wat ons bindt: een
rechtsstaat waarin besluiten worden gerespecteerd en uitgevoerd, en waarin bestuurders hun
werk veilig kunnen doen.
Want als we dat nalaten, verliezen we uiteindelijk meer dan het debat over opvang. Dan verliezen we het vertrouwen dat besluiten ertoe
doen, en dat is de basis onder alles wat we
samen hebben opgebouwd.
JUNI 2026 | 17
