VNG Magazine juni 2026 - Flipbook - Page 30
Er wordt een recordaantal kopjes ko昀케e gedronken
in en rondom Eindhoven. Tussen bestuurders en
netbeheerders. Tussen ministeries en techbedrijven.
Tussen wethouders die elkaar in sommige weken
vaker zien dan hun eigen partner. En dat heeft een
belangrijke reden.
voor de voorwaarden waaronder groei überhaupt
mogelijk blijft: woningen, bereikbaarheid, onderwijs
en energie. Met een groeifactor van 3,5 kunnen de
verwachte 20.000 directe arbeidsplaatsen naar
schatting zo’n 70.000 nieuwe werkplekken in de
regio opleveren.
Want de cijfers liegen er niet om. In de 21 gemeenten
van de Metropoolregio Eindhoven (MRE) moeten de
komende jaren 62.000 woningen worden gebouwd,
80 scholen worden geopend en 116 nieuwe middenspanningsstations worden geplaatst. Bovenop aanpassingen aan wegen, openbaar vervoer, zorg en
onderwijs. Het is nodig voor de 20.000 extra
ASML-medewerkers die eraan komen. Maar ook voor
de duizenden mensen in het brede netwerk van toeleveranciers dat met hen meegroeit.
De nadruk op regionale samenwerking sluit aan bij
de koers van de VNG, die al langer pleit voor sterkere regionale ecosystemen als fundament voor
economische groei en brede welvaart. Brainport is
daarom een interessante casus.
E
Kan dat wel? En wat doet zo’n schaalsprong met
de onderlinge verhoudingen?
Dit verhaal bekijkt die vraag vanuit drie lagen. Hoe organiseer je
de bestuurlijke regie als 21
gemeenten samen een megaopgave moeten uitvoeren? Wie
draagt eigenlijk de lasten, en
hoe houd je gemeenten en
gemeenteraden mee? En ten
slotte: wat betekent dit alles
voor de mensen die er wonen,
of straks komen wonen, met
het oog op woningen, voor
zieningen, onderwijs en dagelijks leven?
Bestuurlijke regie
De eerste uitdaging is puur organisatorisch:
hoe zorg je dat 21 gemeenten niet langs elkaar
heen werken? Volgens Giovanni Wouters, secretarisdirecteur van de MRE, is snel en gericht schakelen
net zo belangrijk als een lange adem. ‘Zo’n regionale
opschaling vraagt om een jarenlange commitment’, zegt hij. ‘Je
hebt het bedrijfsleven nodig, alle
overheidspartijen en maatschappelijke organisaties. En korte lijnen. Als vanmiddag zich een
probleem voordoet, zitten vanavond tien mensen aan tafel voor
de oplossing.’
Als vanmiddag
zich een probleem
voordoet, zi琀琀en
vanavond tien
mensen aan tafel
voor de oplossing
Operatie Beethoven
Een stapje terug, naar waar die vraag om versnelling
vandaan komt. Begin 2024 liet ASML-topman Peter
Wennink weten dat het chipmachinebedrijf ook buiten
Nederland verder kon groeien als het vestigingsklimaat hier niet zou verbeteren. Dat signaal kwam hard
aan in Den Haag. ASML is niet zomaar een groot
bedrijf. Het is een van de meest cruciale spelers in de
mondiale chipindustrie, en daarmee van een strategisch belang dat ver voorbij de landsgrenzen reikt.
Nederland dankt er niet alleen zijn sterkste economische motor aan, maar ook een unieke sleutelpositie in
de verschuivende geopolitieke verhoudingen.
Giovanni Wouters
30 | VNG MAGAZINE
Daarom kwam Den Haag met Operatie Beethoven:
een investeringspakket waarin rijk en regio samen
2,5 miljard euro uittrekken om de Brainportregio te
laten meegroeien met de behoefte van ASML en het
bredere hightechcluster. De middelen zijn niet
bedoeld voor de chipmachinefabrikant zelf, maar
Om die samenwerking te
versnellen heeft de MRE een realisatiebedrijf opgezet met ruim 7
miljoen euro aan kapitaal, waaronder 1 miljoen euro per jaar vanuit het ministerie
van EZK. Het doel is pragmatisch: gemeenten helpen
bij knelpunten waarvoor ze intern de kennis of
capaciteit niet hebben. ‘Een kleine gemeente
heeft niet altijd mensen in huis voor alle specialistische kennis’, zegt Wouters. ‘Dan kun je vanuit de
regio iemand laten invliegen, bijvoorbeeld een
planeconoom of juridisch ondersteuner. Of we
zetten een realisatieteam in voor complexeopgaven als de ontwikkeling van een regionale
werklocatie.’
Een concreet voorbeeld is de aanpak rond de 116
middenspanningsstations. Met netbeheerder
Enexis is afgesproken dat er één regionale werkwijze komt. Zo hoeft Enexis niet 21 gemeentebesturen afzonderlijk te benaderen voor maatwerk,
terwijl gemeenten alsnog kunnen kiezen uit varianten die passen bij hun eigen omgeving. Dat is
precies de combinatie die de MRE nastreeft: regionale standaarden die lokale ruimte laten. Vertrouwen als werkwijze.
