VNG Magazine juni 2026 - Flipbook - Page 43
Brein van buiten
co’s. De voorspellende waarde van zulke systemen is beperkt en de kans op discriminatie is
groot. Dat zagen we bij bijvoorbeeld bij de toeslagenaffaire. Onderzoek van de AP bracht toen een
discriminerend algoritme van de Belastingdienst
aan het licht. Een ander voorbeeld is de fraudescorekaart. Dit is een algoritme dat risico’s op
fraude door mensen met een bijstandsuitkering in
beeld brengt. Een geautomatiseerd systeem dat
bijstandsgerechtigden een score geeft op basis
van persoonlijke kenmerken, zoals beroep, woonwijk en opleidingsniveau. Daar moet je natuurlijk
heel zorgvuldig mee zijn. Het gaat om veel meer
dan techniek alleen. In veel gevallen zie je dat
gemeenten enorme hoeveelheden gegevens van
inwoners hebben, maar de vraag is hoe goed die
data eigenlijk is. Als de kwaliteit niet correct of
rechtmatig is, kun je er ook weinig mee. Dan is
alles wat je erop bouwt net zo slecht als de basis.’
Wat moet er veranderen binnen gemeenten om die basis wél op orde te krijgen?
‘Als er iets mis is in de fysieke wereld, zoals
stankoverlast of een gevaarlijke verkeerssituatie,
dan gaat de gemeente meteen handelen om de
burger te helpen. In de digitale wereld voelen we
die urgentie misschien minder - omdat het minder
zichtbaar is - maar de verantwoordelijkheid en de
rol van de gemeente is precies hetzelfde. In veel
sectoren wordt afgerekend op foutloos werken.
Door de grote hoeveelheid procedures wordt het
zelfdenkend vermogen van medewerkers daardoor een beetje uitgeschakeld. Om de digitale
basis op orde te krijgen en om de volgende stap
te zetten naar betere bescherming van de burgers, is het belangrijk om weer zelf na te denken
over de gevolgen van bepaalde keuzes. Dat vraagt
echt om een andere manier van denken en werken. Eigenlijk een cultuuromslag.’
Wat verwacht de AP de komende jaren van
gemeenten op dit terrein?
‘Ik vind echt dat gemeenten na tien jaar AVG wel
op orde mogen zijn. Ik snap dat het tijd kost om
processen aan te passen, maar maak serieus
werk van die digitale basis, zou ik zeggen. Een
burger woont nu eenmaal in een bepaalde
gemeente. Het is raar als de ene burger meer
bescherming krijgt dan de andere omdat zijn
gemeente het nu eenmaal beter op orde heeft.
Dat mag natuurlijk niet. Als de AP over twee jaar
terugkomt voor een volgende inventarisatieronde,
dan wil ik kunnen zeggen: jullie hebben een grote
stap gezet. Dat zou mooi zijn voor de gemeenten,
maar vooral voor de burgers.’
De VNG organiseert op 14 september en 5 oktober
de tweedaagse training Privacy in gemeentelijke
organisaties: invloedrijk communiceren voor
privacy o昀케cers en functionarissen gegevensbescherming. Kijk op vng.nl/trainingen of scan de
QR-code voor meer informatie.
De handreiking Gemeenten en privacy: wat kunt
u als raadslid doen? van de Autoriteit Persoonsgegevens helpt raadsleden bij het gesprek over
privacy met drie vragen om te stellen. Ga naar
autoriteitpersoonsgegevens.nl of scan de
QR-code om de handreiking te bekijken.
JUNI 2026 | 43
