VNG Magazine juni 2026 - Flipbook - Page 46
Raad gevraagd
Voor wie zijn
raadsleden
juridisch verantwoordelijk?
‘In de Gemeentewet staat: “De
raad vertegenwoordigt de gehele
bevolking van de gemeente”. De raad
spreekt namens de bevolking én
heeft de opdracht om op te komen
voor de gemeentebelangen. Het
wordt moeilijk als iets wél in het belang van de regio als geheel is, maar
níet in het belang van een individuele
gemeente. Dan moeten er regionaal
belangen worden uitgeruild. Tussen
het eigenbelang van een gemeente
en het algemeen belang van de
regio zit het idee van een “gemeenschappelijk eigenbelang van alle
gemeenten in de regio”. Regionale
samenwerking is een bestuurlijke
zoektocht naar precies dat. Voor een
volwaardig algemeen belang van de
regio zijn directe regionale verkiezingen een voorwaarde.’
Zijn zulke
verkiezingen
nodig voor de
democratische
legitimiteit?
‘Een enkel samenwerkingsverband levert geen probleem op
voor de democratische legitimiteit, maar alle samenwerkingsverbanden gezamenlijk zijn dat wel.
Door de regioreflex in ons bestuur
zijn zoveel taken op regionaal
niveau belegd geraakt dat er een
serieus democratisch probleem is
ontstaan. Gemeenteraden worden
wel verkozen, maar hun invloed
op het beleid is door versnippering en afstand erg verwaterd.’
46 | VNG MAGAZINE
zijn de
Wie spreekt Wat
controlemogevoor de lijkheden van
een raad als
regio?
besluiten boven-
Raadsleden zijn
gekozen voor hun
gemeente. Maar bij
regionale opgaven
– zoals de uitbreiding van Brainport
Eindhoven – wordt
een beroep op hen
gedaan om breder
te kijken. Welke
druk legt dat op de
lokale democratie?
Thorbeckeprofessor
Geerten Boogaard
licht ons in.
gemeentelijk
worden genomen?
‘Die zijn beperkt tot wat er kan in
verlengd lokaal bestuur: je probeert
je eigen wethouder bij te sturen in
afspraken die hij of zij met andere
wethouders zal maken. Dat is vergelijkbaar met de Tweede Kamer die
invloed probeert te hebben op wat een
minister in Brussel gaat doen.’
Vraagt structurele
regionale samenwerking dan om
een grondwetswijziging?
‘Het gaat om de vraag hoe je de
belangenafweging op regionaal niveau
wilt organiseren. Als volwaardig politiek debat tussen volksvertegenwoordigers, of meer als bestuurlijk overleg
tussen wethouders die ‘gezamenlijk
aan de lat staan’, ‘de koek groter
maken’ en dan ‘de pijn eerlijk verdelen’? Dat laatste kan beter werken
om moeilijke dingen voor elkaar
te krijgen, maar leidt tot frustratie
in de raad. Als je echte politiek op
regionaal niveau wilt organiseren,
zijn er ook binnen de Grondwet
talloze mogelijkheden. Zo kun je een
federatiegemeente vormen: gemeenten blijven dan zelfstandig, maar kiezen samen één democratisch bestuur
voor de hele regio.’
