VNG Magazine juni 2026 - Flipbook - Page 7
Column
DE GROTE
VERBOUWING
Leonard Geluk is algemeen directeur van
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Het schuurt dat de veroordeling van gewelddadige protesten tegen noodopvang voor
asielzoekers, zo vaak vergezeld gaat van
‘begrip voor de zorgen’. Of halfhartige uitspraken over de Spreidingswet.
Zo staan asielmigranten vol in de wind. Net
als de gemeenten die, op verzoek van het
kabinet, verantwoordelijkheid nemen voor
noodopvang. Gemeenten zijn veel extra geld
kwijt aan de uitvoering van dit landelijke
beleid. Voor vergoeding van die kosten is te
weinig aandacht.
Intussen is het publieke en politieke debat
waarin asielmigratie telkens wordt gepercipieerd als hét grote probleem van Nederland,
niet helpend en onjuist. In werkelijkheid is
stilstand ons probleem. Maatschappelijke
onvrede komt voort uit het woningtekort, uit
zorgen over bestaanszekerheid en gebrek aan
perspectief. Nog steeds lukt het niet om de
problemen die al tientallen jaren op ons
afkomen te vertalen naar concrete plannen
voor de lange termijn.
Samen met maatschappelijke organisaties
bracht de VNG vorig jaar in kaart wat er moet
gebeuren om het land klaar te maken voor de
toekomst. Aan woningbouw, wegen, energie,
economie, waterveiligheid, natuur en landbouw etc. De noodzakelijke Grote Verbouwing kost tot 2050 zeker 800 miljard euro.
Dit vraagt jaarlijks 25 tot 30 miljard euro aan
publieke uitgaven. Veel geld, maar we kunnen het 昀椀nancieren met een ‘3% Grote
Verbouwingsnorm’ (3% van het BNP), vergelijkbaar met de uitgaven voor de NAVO.
De middelen zijn op te halen uit de vereenvoudiging van het stelsel van belastingen en
toeslagen. Over de noodzaak van zo’n ver
eenvoudiging bestaat brede consensus.
Ingewikkelde toeslagen veroorzaken schulden
en onzekerheid bij kwetsbare huishoudens.
Ook piept en kraakt het belastingstelsel door
de wirwar van 昀椀scale regelingen, aftrekposten, vrijstellingen en kortingen. Dit zijn kostbare regelingen die bovendien vaak niet
doelmatig zijn. Een ruime hypotheekrenteaftrek draagt bijvoorbeeld niet bij aan een
kleiner woningtekort.
Met een eenvoudig en transparant belastingstelsel, waarin werken loont en lasten goed
worden verdeeld, zal het vertrouwen in de
overheid toenemen. Zeker als mensen zien
dat er investeringen worden gedaan met het
oog op de toekomst. In voldoende woningen,
(water)veiligheid, economie, energiezekerheid en geopolitieke onafhankelijkheid.
Investeringen waarvan de afschrijving wordt
uitgespreid over meerdere kabinetsperioden.
Dan komen bestaanszekerheid en zorg ook
niet zo onder druk te staan.
Asielmigratie is niet de schuld van de schaarste.
Er zijn al maatregelen genomen om de
instroom van asielzoekers te beperken. Tegelijk
is het wel zo eerlijk te erkennen dat er altijd
mensen zullen blijven komen. Die moeten we
opvangen met zo min mogelijk overlast, precies
zoals nu al gebeurt in zoveel gemeenten.
Laten we toch liever het maatschappelijk
debat voeren over de Grote Verbouwing, over
hoe we het gaan doen en betalen. Hoe meer
toekomstperspectief, hoe minder maatschappelijk chagrijn. Het kan echt wel.
JUNI 2026 | 07
