VNG Magazine mei 2026 - Flipbook - Page 19
Veiligheid en bestuur
Voorbij de
risicore昀氀ex
Het veiligheidsbestel piept en kraakt. Daarom werkt de
VNG‑commissie Bestuur en Veiligheid, met een delegatie
burgemeesters vanuit de commissie, aan een omkering
van onze blik op veiligheid.
Tekst: Rick van der Waarden Beeld: Erik Kriek, De Beeldredaktie/Melanie Marsman en ANP
M
Maximaal 7 centimeter dikke banden. Een
geplande helmplicht. Nog wat technische eisen.
Dat is het wapenarsenaal waarmee veel gemeenten het fatbikeprobleem hopen te temmen.
Onlangs trok Enschede de aandacht door de populaire jongeren昀椀ets zelfs volledig uit het centrum te
verbannen. Het was een besluit vol politieke daadkracht. En tegelijk een besluit dat niemand echt
verder helpt.
Want het probleem is niet die 昀椀ets. Het probleem
zit in het gedrag van de tiener die met 35 kilometer
per uur door een voetgangerszone scheurt, soms
met een bivakmuts op, soms met vrienden die
hetzelfde doen. En het probleem ligt ook bij het
systeem dat wéér naar regels grijpt, om gedrag te
sturen dat veel dieper zit dan de dikte van een stel
昀椀etsbanden.
Ton Heerts
Jack Mikkers
De politie heeft al gezegd het verbod niet te zullen
handhaven. ‘Je kunt er gif op innemen dat als
boa’s straks die jongeren gaan aanspreken, er
woordenwisselingen ontstaan’, zegt Ton Heerts,
burgemeester van Apeldoorn en voorzitter van de
VNG-commissie Bestuur en Veiligheid. ‘Maar die
boa’s hebben geen geweldsmiddelen om in te grijpen bij escalaties. En dan komt het alsnog bij de
burgemeester te liggen. Dan ben je ineens weer
meer sheriff dan burgervader.’
Het gedoe met de fatbike laat zien wat Heerts en
zijn collega Jack Mikkers, burgemeester van
’s-Hertogenbosch en eveneens lid van de commissie, de afgelopen jaren steeds vaker constateren:
dat het veiligheidsbestel uit balans is geraakt. Een
bestel waarin burgemeesters steeds vaker achteraan mogen opruimen wat vooraan niet is voorkomen. En waarin de re昀氀ex naar regels en repressie
de kijk op de samenleving vertroebelt.
Harder werken, toch achterlopen
Politie, OM, rechtspraak, zorg, woningcorporaties,
wijkteams: iedereen doet zijn best, maar tegelijk
loopt iedereen vast in dezelfde systeemlogica.
In het onderzoek ‘De positie van het lokaal bestuur
in veiligheidsbestel en veiligheidsbeleid’ (2024)
noemt criminoloog Marnix Eysink Smeets het een
meervoudige onbalans. Een stelsel waarin de
maatschappelijke opgaven sneller groeien dan de
capaciteit, de samenwerking of de denkruimte van
het systeem. De samenleving is complexer geworden: psychische problematiek, schulden, digitalisering, polarisatie, ondermijning. Veiligheid is steeds
minder een afzonderlijk domein en steeds vaker
een kruispunt van wonen, zorg, opvoeding,
bestaanszekerheid en leefbaarheid.
Het is niet alleen een capaciteitsprobleem. Het is
een systeemfout: veiligheid wordt vooral gezien als
iets wat hersteld moet worden als het al misging,
niet als iets wat gebouwd of onderhouden moet
worden in de samenleving zelf. Mikkers: ‘Neem
grote evenementen. We kunnen eindeloos
MEI 2026 | 19
