VNG Magazine mei 2026 - Flipbook - Page 20
discussiëren over hoeveel drugscontroles er moeten zijn, maar dat verandert niets aan het feit dat
mensen drugs gebruiken. Je kunt het evenement
verbieden, maar dan gebruiken ze het ergens
anders. De vraag is niet: hoeveel instrumenten
zetten we in om de veiligheid te handhaven. De
vraag is: hoe ontstaat in de eerste plaats een
veilige samenleving?’
Er is een omkering nodig. De nadruk ligt nu vaak sterk
op repressie: reageren, controleren en handhaven.
Terwijl veiligheid juist ook voortkomt uit verbinding,
nabijheid en vertrouwen binnen de samenleving.
Incidentenpolitiek
De burgemeesters herkennen de ontwikkeling die
ook in verschillende analyses van de VNG wordt
benoemd: het veiligheidsbestel is de afgelopen jaren
gedomineerd geraakt door repressie, door incidentenpolitiek, door regelgeving die elk uitzonderingsgeval
probeert af te dekken. Het gevolg is dat er te weinig
ruimte is voor maatwerk, voor de menselijke maat en
voor de context waarin inwoners leven. ‘We zijn
vooral bezig om onveiligheid met steeds meer maatregelen te bestrijden,’ zegt Heerts, ‘in plaats van bezig
te zijn met een leefbare samenleving.’
En die verschuiving heeft grote gevolgen, ook zeker
op gemeenteniveau. Denk aan interventies volgens
de Wet verplichte ggz die te laat worden ingezet.
Zorgfraudezaken die pas boven tafel komen als een
mala昀椀de ondernemer alweer naar een andere regio
20 | VNG MAGAZINE
is vertrokken. Jeugdgroepen die escaleren voordat
iemand met hen in gesprek is geweest. Het systeem
reageert, maar anticipeert nog maar zelden. En waar
de politie het drukker krijgt na kantoortijden, kijkt die
steeds vaker naar de burgemeester.
Burgemeester in spagaat
Mikkers haalt een opmerking aan van Sjoerd Potters,
burgemeester van Helmond: door de eeuwen heen
was het de burgemeester die midden in de
gemeenschap stond, de verbinder, de temperende
stem, degene die vroeg in con昀氀icten aanwezig
was. Maar in de afgelopen decennia is veel strafrecht naar het bestuur geschoven en daarmee ook
naar de rol van de burgemeester. Daardoor is een
functie ontstaan die steeds juridischer, beleidsmatiger, instrumenteler is geworden. ‘Onze rollen
zijn deels ingehaald door het systeem’, zegt
Mikkers. ‘We zijn in de rol gedrukt van geschilbeslechter en interventiemacht.’
Daar komen nog andere factoren bij: schaalvergroting van diensten, geprivatiseerde zorg, gecontracteerde instellingen met meetbare doelstellingen en
aanbestedingslogica. Alles draait mee in een systeem dat veel vraagt van partners die elkaar niet
altijd kunnen versterken.
Tegelijk zien de burgemeesters overal in de wijken
juist een samenleving die wemelt van mensen die
het goede willen: wijkmanagers, jongerenwerkers,
buurthuismedewerkers, leefbaarheidsadviseurs.
