VNG Magazine mei 2026 - Flipbook - Page 36
I
In een Amsterdams buurthuis werkt een psychisch
kwetsbare vrijwilliger die anderhalf jaar geleden –
toen gewoon als bezoeker – nog niet eens welkom
was. Verbaal agressief, fysiek dreigend, zijn huidige
collega’s wisten niet wat ze met hem aan moesten.
Hoe kunnen we ervoor zorgen dat hij niet meer
komt, zo luidde de hulpvraag aan de gemeente. Die
draaide de vraag om: wat heeft jullie buurthuis
nodig om hem wel te verwelkomen? Er volgden trainingen voor het personeel om meer begrip voor de
man te krijgen en er kwamen gesprekken met een
welzijnscoach en de ggz. Gaandeweg verdween de
angst. Nog mooier, hij bleek talenten te hebben die
het buurthuis goed kon gebruiken. ‘Nu is iedereen
dol op hem’, zegt Martijn Companjen, beleidsadviseur mentale gezondheid bij de gemeente Amsterdam. ‘Doordat hij zingeving en sociale contacten
heeft, gaat het met hemzelf ook een stuk beter.’
Behandeling, talenten en vaardigheden
Martijn Companjen
Moni Hanasbei
Alex Krottje
Renée Adelmeijer
36 | VNG MAGAZINE
Gemeenten zijn in Nederland verantwoordelijk voor
de begeleiding en zorg voor mensen met psychische problemen. Het valt niet altijd mee om daar
handen en voeten aan te geven. Amsterdam startte
tien jaar geleden in het stadsdeel Zuid met W in de
Wijk, een aanpak waarin ggz, welzijnsorganisaties,
de gemeente en mensen die zelf in de knoop hebben gezeten samen werken aan een wijk waarin –
zoals ze dat zelf omschrijven – iedereen zich
welkom voelt. Inmiddels is W in de Wijk uitgerold
over andere stadsdelen en zijn ook Amstelveen en
Hoofddorp ermee gestart. Want de aanpak werpt
vruchten af, merkt Companjen. ‘Met alleen zorg
komen we er niet. Mensen knappen pas echt op als
in hun omgeving mooie dingen gebeuren waaraan
ze kunnen meedoen. Een wekelijkse afspraak van
een half uurtje bij de specialist schiet voor iemands
welzijn niet op. Door ggz-professionals te laten
samenwerken met welzijnsorganisaties en ervaringsdeskundigen ontstaat wederzijdse kennis en
kunnen we psychisch kwetsbare mensen laten aansluiten bij activiteiten in de buurt. Zo staat niet
alleen de behandeling centraal, maar net zo goed de
talenten en vaardigheden. Ik durf te zeggen dat
deze mensen daardoor ook minder snel overlast
veroorzaken.’
Kwetsbare bewoners
Namens welzijnsorganisatie Dynamo is Moni
Hanasbei vanaf het begin bij W in de Wijk betrokken. Er is in die tien jaar veel veranderd, merkt de
welzijnscoach. Dat begint al bij de manier waarop
over kwetsbare bewoners wordt gesproken. ‘In het
verleden werden ze vaak teruggebracht tot hun
diagnose. ‘Die autist van op de hoek is er weer’, en
dan wist iedereen wie je bedoelde. Nu staan bijvoorbeeld beheerders van buurthuizen veel meer open
voor iemand die anders is. Ook op informele ontmoetingsplekken geven wij ondersteuning, zoals bij
een kunstenaarscollectief dat op straat kof昀椀e en
thee schenkt. Iedereen kan in zijn leven iets ontwrichtends meemaken. Door te vragen wat mensen
nodig hebben om te herstellen en hun verhalen de
buurt in te brengen, dragen we bij aan dat herstel.
En zijn er momenten waarop iemand toch hinder
veroorzaakt, dan is het 昀椀jn dat mensen ons kennen
en snel kunnen bereiken.’
Ervaringsdeskundigen
Natuurlijk heeft ook W in de Wijk zijn grenzen. ‘Soms
is het een utopie om verbinding te leggen tussen een
kwetsbare bewoner en zijn of haar directe buren’,
zegt coördinator Alex Krottje van TEAM ED, dat
een-op-eenondersteuning organiseert en zogenaamde EDplaatsen creëert waar mensen elkaar
vinden, steunen en onder begeleiding van ervaringsdeskundigen werken aan hun herstel. ‘Maar een vorm
van begrip is al 昀椀jn. Als je beter kunt begrijpen
waarom iemand reageert zoals hij reageert, neemt
dat vaak al angst weg. Dan kan er een opening ontstaan. Tegelijkertijd moeten we realistisch zijn, niet
iedereen zit daarop te wachten. Het vraagt namelijk
ook iets van jezelf. Daarom moeten in elk geval professionals en vrijwilligers in de wijk zich bij verward
gedrag niet laten leiden door onwetendheid.’
De reden om in 2016 met W in de Wijk te starten,
was tweeledig. Enerzijds kwam de vraag vanuit
buurthuizen hoe ze konden omgaan met het groeiende aantal mensen met een psychische problematiek dat binnenkwam. Anderzijds kregen deze
mensen zelf meer en meer het gevoel de aansluiting
met de maatschappij te missen, zegt ggz-coach
Renée Adelmeijer van ggz InGeest. ‘Onze cliënten
spraken zo duidelijk uit dat ze zich minder welkom
