VNG Magazine september 2026 - Flipbook - Page 48
Raad gevraagd
Wat is het
uitdaagrecht precies?
‘Het uitdaagrecht valt onder
de Wet versterking participatie
decentraal niveau. Het is het
recht van inwoners en lokale
maatschappelijke partijen om bij
het bevoegde bestuursorgaan
een verzoek in te dienen om de
uitvoering van een taak over te
nemen, als zij denken dit beter
te kunnen.’
Wie bepaalt of inwoners
een taak echt beter
kunnen uitvoeren en
aan welke maatstaf toetst
de gemeente dat?
‘De gemeenteraad bepaalt de
voorwaarden waaronder ingezetenen en maatschappelijke
partijen taken kunnen uitvoeren.
De raad kan hoge eisen stellen.
Bijvoorbeeld dat burgers vooraf
moeten aantonen dat ze een taak
beter en/of goedkoper kunnen
dan de gemeente.’
Welke publieke belangen
moet de raad bewaken?
Wanneer is ‘nee’ juist
goed bestuur?
‘Dat verschilt sterk per taak. Een
burgergroep die groenbeheer in
de buurt overneemt, krijgt al snel
de voorkeur boven een commercieel bedrijf. Maar bij gevoelige
taken in het sociaal domein
waarvan burgers afhankelijk zijn
– zoals een Wmo-voorziening –
moet de lat hoger liggen. Hetzelfde geldt voor verwachtingen van
derden. Neemt een initiatief het
beheer van een openbaar zwembad over, dan rekenen bezoekers
erop dat het zwemwater veilig
is. Kan dat niet worden gegarandeerd, ook niet met hulp van de
overheid, dan is ‘nee’ een vorm
van goed bestuur.’
48 | VNG MAGAZINE
Challenge
accepted?
Met het uitdaagrecht
kunnen inwoners
de gemeente vragen
een taak zelf te mogen
uitvoeren. Hoe ver
reikt dat recht?
Thorbeckeprofessor
Geerten Boogaard
over burgerinitiatief,
bijzonder onderwijs
en de publieke
belangen die de
gemeenteraad moet
bewaken.
Wat gebeurt er als een
geslaagde uitdaging vastloopt of initiatiefnemers
afhaken?
‘Het college blijft politiek verantwoordelijk voor de uitvoering, ook
als burgers die feitelijk uitvoeren.
De raad kan het college dus altijd
aanspreken. Het college kan dan
ingrijpen: afspraken handhaven,
bestuurlijk toezicht uitoefenen of
desnoods de taak terugnemen.
Net als wanneer de gemeente
een bedrijf inschakelt.’
Hoe nieuw is het uitdaagrecht? Het klinkt als een
recent Angelsaksisch idee:
het Right to Challenge.
‘Als recent fenomeen waait het
uitdaagrecht inderdaad over uit
de Engelse Localism Act 2011,
waarin burgerinitiatieven een
bod mogen uitbrengen op een
gemeentelijke dienst. Maar het
onderliggende idee is ouder:
ons grondrecht op bekostiging
van bijzonder onderwijs berust
bijvoorbeeld op dezelfde
gedachte. Een groep ouders
mag onder voorwaarden zelf
een school stichten.’
